Fikmin Sunda : KEUR SI NYAI

Keur Si Nyai.jpg

Sorolok, laci lomari dibuka, gap kana kaén hideung, bréh batu ali watang kuningan. Lila Mang Karna mencrong éta ali, manéhna nyawang mangsa 15 taun katukang, écés kénéh caritaan bapana harita.

“Na, omat ieu ali ulah dipupusti, komo deui digugusti, musryik ngaranna. Ieu mah ali biasa, teu dieusi nanaon, da puguh abah anu nyieun jeung ngawatanganana, ngan tangtu aya gunana keur hidep.” Bapana harita cacarita.

“Enya, tangtu aya gunana ieu ali téh.” Gerentesna.

Ali diasupkeun kana saku, tuluy asup ka dapur, katémbong pamajikanana keur miringan kulub sampeu.

“Badé kamana Bah?” Ceu Ilah mencrong salakina.

“Abah aya perlu ka dayeuh.” Mang Karna negeskeun.

“Mumuluk heula atuh, bilih salatri…!” Ceuk pamajikanana.

“Keur si Nyai waé, bisi balik ngaji lapareun.” Manéhna némbalan, tuluy ngaléos.

Nepi dayeuh manéhna méngkol ka tukang batu ali, gék cingogo.

“Balanja batu Mang?” Ceuk nu dagang.

“Henteu Kang, justru rék ngajual, sugan payu.” Manéhna ngodok saku, tuluy némbongkeun alina.

“Eduuun, hadé kitu alina.” Jalma gigireunana ngajorowok, anu lianna ngilu melong kana alina.

“Black Opal éta mah Mang, dijual sabaraha?” Sora jalma tukangeunana.

“Lima ratus rébu lah, ku Kami dibeuli?” Cenahna deui.

“Tujuh satengah Mang..?” nu gigireun ngilu nawar.

Mang Karna olohok ningali jalma anu nalawar alina, tempat jadi réang. Manéhna cengkat, leng… titingalianana poék, bluk… kapiuhan.

Mang Karna lilir, tuluy ngilikan eusi rohangan, bréh tulisan Puskésmas Pasundan, batu ali geus euweuh, gap kana sakuna, kacabak aya amplop, tuluy dibuka.

“Mang punten teu diantosan, batu ali ku abdi digaleuh dua juta, hapunten ku abdi dikantun, biaya rumah sakit tos dilunasan ku abdi, bilih kirang, ieu nomer abdi…………” Eusi tulisan na keretas anu dipaké mungkus duit.

“Alhamdulillah Nyai, hidep bisa sakola deui.” Sorana ngageter.

 

Andi Rustandi Sunarya, 23 April 2015

 

Fikmin Sunda : LANGIT BEUKI ANGKEUB

langit-beuki-angkeub

Aya nu beurat tur nyandet kana angen, mangsa suku ngaléngkah ka buruan imah. Malati, nu jadi pamajikan katémbong keur sasapu di tepas, Amél, budak panggedéna keur ulin bonéka jeung Chaca, adina.

“Geuning siang kénéh tos uih?” Tanya pamajikan.

“Muhun, tos réngsé padamelan di kantorna.” Témbal kuring, tuluy asup ka jero.

Enyaan poé ieu kuring balik beurang kénéh ti kantor, teu loba nyarita ka nu jadi pamajikan, najan saenyana mah kudu apaleun, hadéna nu jadi pamajikan teu loba tatanya, surti ka salakina anu capé balik gawé.

“Ieu caina Pah!” Pamajikan ngasongkeun cihérang.

“Badé ibak ayeuna atanapi engké waé?” Pokna deui.

“Ah, engké waé Mah.” Témbal kuring.

“Papah, Minggu ieu janten ka Ancol téh pan?” Amél nanya, bari nangkeup ti tukang.

“InsyaAllah Tétéh…” Témbal kuring.

“Asyiiik….” Chaca ngahéroan.

Duana lalumpatan mangsa indungna ngagéroan nitah marandi, ninggalkeun kuring anu diuk di ruang tamu. Sajongjongan kuring ukur bisa neuteup kosong, enya geus jangji ka kulawargana, minggu ieu rék piknik ka Ancol.

Kabayang kajadian tadi beurang di kantorna, mangpuluh-puluh taun gawé di éta tempat, kakara ayeuna kuring ngarasa kuciwa. Leungeun ngodok kana saku kaméja, aya keretas salambar.

“Pemutusan Hubungan Kerja Sepihak” Tulisan dina éta keretas.

Cimata mimiti maseuhan pipi, kasawang kuciwana nu jadi kulawarga, tapi da enya, maranéhna kudu apaleun. Panon mencrong ka luar, teuteup nu jauh panineungan. Langit beuki angkeub.

 

Andi Rustandi Sunarya, 26-09-2016

Carpon Sunda : WIRAHMA RASA NU MOKAHA

wirahma-rasa

 

Réngsé Diklat Pertanian di Ciamis, ngahaja balik téh ngaliwat ka Singaparna. Wanci geus nyedek tengah peuting, sup mobil ka SPBU Salawu, da puguh jarumna geus déngdék kana E, “Full Kang!” Ceuk kuring ka patugas, da puguh jugjugeun jauh kénéh. Réngsé dieusi, tuluy waé mobil dipajukeun deui, teu sabaraha jauh ti lawang SPBU katémbong aya wanoja keur diuk hareupeun toko nu nutup, satadina mah teu pati dipaliré, tapi katingali ku juru panon, éta wanoja teu sorangan. Mobil dipundurkeun deui, gebeg kuring reuwas, horéng manéhna keur ngeukeupan budak nu disimbutan ku samping, gigireunanan aya kantong gedé. Reg mobil eureun, tuluy kaluar.

“Téh nuju naon calim di dieu, badé ka mana?” Kuring ngadeukeutan.

Nu ditanya ngabigeu, tuluy  tanggah mencrong seukeut, taya kecap nu kaluar, pasémona semu pias, cimata maseuhan pipina. Simpé, da puguh geus nincak tengah peuting.  Kuring ngawanikeun diri ngadeukeutan, tuluy cingogo hareupeunana, sidik ayeuna mah, sorot jeung keureut beungeutna ngagurat ménak, geulis tur beresih kulitna.

“Tétéh nuju naon, badé ka mana?” Kuring nanya deui.

“Badé ka Cianjur Kang,” Sorana dareuda, tuluy ngeluk nyiuman anakna nu keur tibra.

“Aéh naha atuh bet calik di dieu, hayu atuh kana mobil waé, hawatos tiriseun murangkalihna.” Kuring ngawanikeun diri, tuluy cengkat.

Nu diajak teu némbal, kalah beuki pageuh ngeukeupan anakna, sajongjongan taya sora nu kedal, simpé deui. Kuring ukur bisa nempokeun kaayaan, teu bisa kukumaha, pada ngabetem baé.

Read the rest of this entry

Fikmin Sunda : CUREULEUK SOCA ANJEUN

cureuleuk-soca-anjeun-1

Jam lima, Elf nu didagaon datang, kuring asup tuluy diuk di tengah, kabeneran geus aya wanoja diuk di dinya, manéhna imut, mangsa kuring diuk gigireunana. Awak anu lungsé dumadakan jagjag deui.

Tiung jeung baju kelir kayas, mantes pisan dipaké ku manéhna.

“Ka Bandung ogé Néng?” Kuring muka carita.

“Sumuhun Kang.” Manéhna némbal bari teu ngaleungitkeun imutna.

Teuteupna seukeut tapi katutup ku cureuleukna panon tur carentikna bulu panon. Sapanjang jalan ti Malangbong ka Bandungkeun, kuring uplek ngobrol, cenah manéhna kakara mulang ti imah Mamangna di Ciawi.

Nepi Cicaheum kuring turun, dituturkeun ku manéhna.

“Ieu alamat bumi sareng nomer hapé abdi, upami aya waktos mah minggon payun amengan atuh!” Manéhna mikeun keretas jeung bros kembang anu nerap na tiungna.

“Mangga Insha Allah.” Ceuk kuring. Tuluy papisah, da puguh kuring béda tujuan.

Saminggu ti harita, pikiran terus kumalayang, galindeng sorana asa kapireng, panon anu cureuleuk ngolébat dina lolongkrang, kumalayang na lamunan. Keretas ti manéhna dibuka, tuluy ditelepon,

“Telepon yang anda hubungi tidak dapat menerima panggilan.” Kecap éta anu kaluar saban kuring nelepon manéhna.

Méakeun kapanasaran, kuring maksakeun datang ka imahna di Padasuka.

Motor eureun hareupeun imah anu dituduhkeun na keretas,

“Assalamu’alaikum…” kuring unjuk salam.

Teu lila panto aya nu muka, kaluar lalaki tengah tuwuh.

“Wa’alaikumsalam, aya anu tiasa dibantos?” Ngabagéakeun bari imut.

“Punten Bapa, upami Kinanti aya?” Kuring nuluykeun, anu ditanya mencong seukeut.

“Ari Aa saha?” Malik nanya.

“Abdi réréncanganana, minggu kamari pendak na Elf ka Bandungkeun.” Tuluy némbongkeun keretas jeung bros.

“Hayu atuh kalebet heula!” Manéhna ngajak asup.

“Saenyana, Kinanti, anak bapa hij-hijina tos ngantunkeun, ayeuna jejeg 40 dintenna.” Bapana muka carita.

Gebeg, kuring reuwas, asa dibéntar gelap.

“Anjeunna gaduh panyawat Leukemia, ngantunkeunana ogé  mangsa mancén ngawulang Madrasah di Ciawi.” Tuluyna deui.

Bros anu dicepeng teu karasa leupas na cepengan, ngolémbar cureuleuk soca manéhna.

 

Andi Rustandi Sunarya, 26 Mei 2015

 

Fikmin Sunda : WALLPAPER LAPTOP

wallpaper-laptop

Sanajan bapa geus mulang kanu Kawasa sabulan ka tukang,  kakeuheul ngagulidag kénéh dina haté mangsa ningali bapa leumpang paduduaan jeung hiji wanoja di kampus, ti harita kuring teu hayang paamprok, komo patanya mah.

Laptop weuteuh paméré bapa acan kungsi dibuka. Sabenerna horéam mukana ogé  ari teu dipaksa ku Mamah mah, laptop beureum anu dipikahayang nembrak, tuluy dihurungkeun.

Dina layar katémbong foto kuring keur 2 taun dina lahunanana, aya tulisan di sisina,

“Aa… ngahaja bapa nyieun wallpaper sangkan kabaca, geus 2 bulan Aa teu daék ngobrol jeung bapa, sms, bbm teu dibales, ditelepon teu diangkat. Bapa apal Aa keuheul mangsa bapa mawa wanoja ka kampus, bapa ngahaja datang rék ngawawuhkeun, sabenerna wanoja éta adi hidep anu diasuh ku Bi Yanti ti orok, sabab geus 12 taun teu boga budak. Hampura bapa teu ngabéjaan ti anggalna. Bapa nitip ka Aa, jaga Mamah jeung si Dédé. 01/09/2014.”

Eusi tulisanana, tanggal éta pisan, sapoé saacan bapa mulang.

 

Andi Rustandi Sunarya, 2 Oktober 2014

Fikmin Sunda : WAWUH NA FACEBOOK

wawuh-na-facebook

Bungah kacida mangsa meunang kawawuhan tina Facebook, geulis, soméah, tara lila ngajawab saupami ngobrol dina inbox. Sabulan manéhna muka duriat, sabulan ogé patémbalan dina inbox. Aya anu lieur na pipikiran, saban ngajawab inbox pasti tulisanana disingket. Aya kalana kuring teu ngarti maksudna, sabab kuring mah lain ABG.

“Néng nuju naon?” Kuring ngainbox.

“Nj bbrs kmr, Akg nj rnh? Nh gng Fban?” Teu lila manéhna ngajawabna téh, kuring kerung ngahartikeun jawabanana.

“Neng nyungkeun nomer HP lah, Akang hoyong nelepon.” Kuring ngawawanikeun.

Ari sugan moal méré, bréh nomer HP ti manéhna.

“Akang nelepon nya?” asa kahatéan.

“Mg” cenahna.

Teu dililakeun deui kuring langsung nelepon manéhna, teu lila aya sora halimpu,

“Halow..” Kuring ratug ngadéngé sorana.

“Néng damang? Akang badé tumaros, naha tiap diinbox waleranana sok disingket waé?” Méakeun kapanasaran.

Rada lila kuring ngadagoan jawabanana.

“és-és-ha  a-té-ha  A-ka-gé,  én-té-és  ka-bé-a-és-én.” jawabna.

Gebeg, kuring reuwas, duriat anu geus sabulan ngadadak leungit harita, horéng cumaritana ogé disingket.

Andi Rustandi Sunarya, 13 Juni 2014

 

Carpon Sunda : HAMPURA

 

Réngsé bébérés kebon di tukangeun imah, awak karasa lungsé,  ramo leungeun karasa singsireumeun jeung rada peurih kualatan tadi mangsa di kebon lila teuing nyepeng pacul. Sirah mimiti karasa lieur, panon asa beurat rék dibeuntakeun, titingalian kararonéng. Kuring leumpang nuju ka korsi, maksudna rék néang keur muntang, hanjakal suku geus teu kuat ngaléngkah. Gebru, awak nyuuh kana téhel, téténjoan poék. Les… Kuring teu inget nanaon deui.

Panon mimiti bisa mélétét nalika aya sora anu keur ceurik di gigireun kuring, rét kuring ka gigir, katémbong anu jadi pamajikan keur ceurik bari mencétan leungeun. Kuring reuwas sabab teu apal kana eusi rohangan, rap leungeun nyampa kana dada, aya sababaraha kabel napel kana dada, karasa aya selang napel tina irung.

“Abah dimana?” Kuring nanya kanu jadi pamajikan.

“Abah nuju aya di Rumah Sakit.” Sora pamajikan dareuda.

Kuring beuki reuwas, “Naha bet aya di Rumah Sakit, ti iraha Mi?” ceuk Kuring,

“Ti mangkukna Bah, Abah tos 2 dinten di dieu, ti harita nembé gugah ayeuna.” Ceuk pamajikan.

“Ari barudak kamarana?” Kuring neuteup seukeut.

“Teu acan aya anu kadieu, duanana nuju sibuk di kantorna basa mangkukna ditelepon téh, minantu oge sami teu tiasa ka dieu, teu aya anu ngajajap cenah.” Ceuk pamajikan bari ngusapan tarang.

Kuring ukur bisa ngahuleng sajongjongan mah, padahal anu jadi anak téh cicingna teu jauh ti imah, masih sakota kénéh. Ras inget mangsa maranéhna keur sarakola, kuring rumasa can kungsi maturan maranéhna nalika aya acara di sakolana, boh dibagi rapot, diwisuda pon kitu deui nalika maranéhna keur ngiluan pasanggiri dina pangaresepna séeang-séwangan. Kuring nyibukeun diri ku pagawéan, indit mangsa barudak talibra kénéh, mulang mangsa barudak geus talibra, panggih jeung anu jadi budak ngan saukur poé minggu wungkul.

Meureun kieu balesanana, kuring teu bisa nyalahkeun anu jadi anak, sabab rumasa lampah kuring anu salah, méré kanyaah ngan saukur ku dunya.

Karasa cimata maseuhan pipi karasa tepi kana ati, kasedih karasa ngabendung. Ngadadak dada karasa eungap, ngarénghap geus teu bisa, nyelek tina tikoro. Biwir hayang cumarita ngan taya sora anu kaluar, sagala sora geus teu kadéngé, saukur panon anu masih kénéh bisa dipaké mangsa ningali anu jadi pamajikan ceurik bari ngoyag-ngoyag awak, biwirna kawas anu gogorowokan ngan teu kadéngé naon anu dikedalkeunana. Lila-lina téténjoan beuki samar, antukna poék, karasa kuring leupas tina raga anu salila ieu dicicingan.

“Bah gugah Bah, tos subuh.” Hawar-hawar kadéngé aya nu nyalukan.

Awak karasa oyag. Koréjat kuring lilir, terus ningali kanu tadi nyalukan. Bréh, katingali anu jadi pamajikan di gigireun keur ngageuingkeun bari imut. Kuring ningali sabudeureun rohangan, horéng masih aya kénéh di kamar sorangan.

“Alhamdulillah Gusti, geuning kuring hirup kénéh.” Kuring nyampa pipi, aya nu haneut, baseuh.

“Bah hayu ka Masjid!” Aya sora ti luar kamar.

Lol anu jadi budak ngelol ka jero kamar, beretek duanana asup, gajleng duanana naék kana kasur, si Cikal anu kakara kelas 5 SD metot simbut, si Bungsu anu kakara Kelas 1 SD numpakan tonggong bari ngélékéték sangkan kuring nyaring. Gap duanana digabrug, dikeukeupan raket pisan.

“Hampura Abah kasep.” Teu karasa cimata maseuhan deui kana pipi, hayang ceurik sahinghingeun, tapi lain éta jalan kaluarna.

 

 

 

Andi Rustandi Sunarya, 05-03-2014

SASAKALA GUNUNG TAMPOMAS

Gunung Tampomas

 

Kacaritakeun, Gunung Gedé anu aya di Sumedang ngaluarkeun sora pohara pikakeueungeunana. Sorana ngaguruh. Tina puncakna kaluar haseup campur lebu anu hurung. Ieu gunung kawas-kawas arék bitu. Rahayat Kabupatén Sumedang harita, pohara rareuwaseunana. Kumaha balukarna lamun éta Gunung Gedé bener-bener bitu?

Teu kacatur saha anu jeneng bupati harita. Ngan éta bupati téh pohara towéksana ka rahayat, wedi asih sarta bijaksana. Atuh sanajan can kalaporan gé anjeunna parantos uningaeun, kumaha tagiwurna rahayat. Anjeunna teras ngémutan sangkan bisa nyalametkeun rahayatna.

Ku pangjurung kanyaah ka rahayat téa, anjeunna teras nyepi di hiji kamar, seja mujasmédi neda pituduh ti paradéwa. Susuganan ku jalan kitu, anjeunna tiasa mangadep ka Yang Tunggal, dipasihan pituduh pikeun nyalametkeun rahayatna.

Ku cengeng-cengengna nu mangadep, alhamdulillah, maksad Kangjeng Bupati tinekanan. Dina hiji wengi, Kangjeng Bupati ngimpén kasumpingan hiji aki-aki. Éta aki-aki anu nganggo anggoan sing sarwa bodas téh, pok sasauran anca pisan, “Putu Éyang anu kasép, Éyang geus terang kumaha kabingung hidep. Éyang hayang mantuan sangkan rahayat hidep bisa leupas tina kahariwangna. Éta gunung kudu ditumbal ku keris pusaka kagungan putra dalem anu dijieun tina emas. Poma hidep ulah deuk ngorétkeun. Tah, sakitu baé ti Éyang.”
Read the rest of this entry

SASAKALA LEMBUR MARONGGÉ 

Marongge

 

Waktos kapungkur kacarioskeun aya hiji wanoja anu ngarandapan raheut manah. Namina Nyai Gabug. Anjeunna téh raheut manah ku hiji pameget. Nyai Gabug apruk-aprukan, terus milarian babakan nyingkahan nu ngarajét haténa. Nyai Gabug téh disarengan ku tilu raina : Setayu, Naibah, sareng Naidah. Taya nu terang saha lalaki nu tos ngaraheutan Nyi Gabug téh.

Saliwatan mah cangcaya mun Nyi Gabug kudu ngalaman raheut haté téh. Pangna kitu, Nyai Gabug téh geulis kawanti-wanti, endah kabina-bina. Sakur nu pareng amprok sareng Nyi Gabug, boh istri boh pameget, jorojoy resep jeung bogoh.

Kocapkeun, Nyai Gabug jeung tilu raina anjog ka hiji pasir di tungtung lembur babakan. Saterasna Nyai Gabug bubuara ngadegkeun tempat pamatuhan.

Ngababakanana Nyai Gabug téh enggal pisan nyebarna, ibur salelembur, éar sadésa, yén di babakan pasir aya opat wanoja geulis. Nya sakur nu panasaran mah pada ngajarugjug ka babakan téa. Barang prok ogé, henteu mencog tina sangkaan, opat wanoja téh geulis taya tandingna. Malah loba lalaki nu ngaheureuyan rai-raina Nyai Gabug.

Nyai Gabug ngatik ka raina sangkan ulah gampil kagoda ku wujukan kaum pameget. Utamina kedah ngeunteung kana lalakon anu tos karandapan ku anjeunna. Demi tilu raina henteu baha kana rupaning papagah nu jadi raka éstuning pengkuh kana pamadegan, moal waka kagoda ku pameget mun rakana Nyai Gabug can nyaatujuan.

 

Read the rest of this entry

SASAKALA GUNUNG GUNTUR

Gunung Guntur

 

Di wewengkon Kabupatén Garut, aya gunung anu kawilang gedé, ngaranna Gunung Guntur. Baheulana mah éta gunung téh ngaranna Gunung Kutu. Teu jauh ti dinya, aya gunung leutik. Anu katelahna Gunung Putri. Éta téh aya sasakalana.

Baheula pisan di dinya téh aya hiji karajaan kawilang gedé, ngaranna Karajaan Timbanganten. Ari puseur dayeuhna di Korobokan, henteu jauh ti Gunung Kutu. Pacabakan rahayatna ngandelkeun tina rupa-rupa tatanén. Henteu ari medah-meduh mah, ngan tara kabéjakeun kakurangan dahareun.

Harita anu jadi raja di Timbanganten téh nyaéta Sunan Rangga Lawé. Kacida dipikaasihna ku rahayatna, lantaran kacida merhatikeunana kana kahirupan sakabéh rahayatna. Naon baé kahayang rahayatna, lamun éta hadé pikeun maranéhna, pasti ditedunan kalawan daria.

Sunan Rangga Lawé téh kagungan sadérék istri hiji. Jenenganana Maharaja Inten Déwata. Raka Sunan Rangga Lawé saibu-sarama.Tapi, anjeunna teu kersaeun calik di nagara, kersana palay mikampungan baé, diiring ku pangatikna lalaki anu umurna kolot pisan, ngaranna Batara Rambut Putih.

Read the rest of this entry