Babasan – Paribasa Sunda

Babasan – Paribasa Sunda

Babasan / Paribasa Sunda mangrupakeun Basa sebutan / Siloka pasipatan atanapi kajadian anu karandapan ku jalma

1 Abong létah teu tulangan : Sagala dicaritakeun najan pikanyerieun batur.
2 Adab lanyap : Jiga nu handap asor, daék ngahormat ka batur, tapi boga haté luhur, tungtungna sok ngunghak jeung kurang ajar, temahna batur loba nu teu resepeun.
3 Adam lali tapél : Poho ka baraya jeung poho ka lemah cai.
4 Adat kakurung ku iga : Adat goréng nu hésé digantina.
5 Adéan ku kuda beureum : Beunghar ku barang titipan atawa ginding ku pakéan batur.
6 Adigung adiguna : Géde hulu, boga rasa leuwih ti batur, kaciri dina laku lampahna jeung omonganana.
7 Agul ku payung butut : Ngagulkeun luluhur sorangan.
8 Akal koja : Pinter dina kagoréngan atawa kajahatan.
9 Aki aki tujuh mulud : Lalaki nu geus kolot pisan.
10 Aku aku angga : Ngaku barang batur kalawan ngandung maksud hayang mibandangaku baraya batur anu beunghar atawa jeneng, mamrih kahormatan atawa kauntungan.
11 Aku panggung : Daréhdéh jeung méré mawéh, ngan hanjakal ku ieu aing asa pangpunjulna, pangbeungharna jste.
12 Alak paul : Tempat anu lain dikieuna, ngeunaan jauhna jeung pisusaheunana.
13 Alak-alak cumampaka : Resep jeung hayang dipuji batur, boga rasa pangpunjulna. Anu handap hayang nyaruaan nu luhur, nu hina hayang nyaruaan nu mulya.
14 Alus panggung = alus laur hade ome : Tegep dedeg pangadegna.
15 Ambek nyedek tanaga midek : Ari napsu pohara gédéna, ngan masih bisa mépér diri
16 Ambekna sakulit bawang : Gampang pisan ambek, jeung mun geus ambek teu reureuh sakeudeung.
17 Anak puputon : Anak nu kacida didama-damana, nu pohara dipikanyaah.
18 Anjing ngagogogan kalong : Mikahayang nu lain lain, nu pamohalan pilaksanaeun
19 Anu borok dirojok, anu titeuleum di simbeuh : Mupuas kanu keur cilaka.
20 Ari diarah supana, kudu dipiara catangna : Naon baé nu méré hasil ka urang kudu diurus bener bener.
21 Ari umur tunggang gunung, angen angen pecat sawed : Ari umur geus kolot tapi haté ngongoraeun kénéh.
22 Asa dijual payu : Ngungun duméh nyorangan di panyabaan, jauh ti indung bapa.
23 Asa ditonjok congcot : Meunang kabungah nu gedé, anu saenyana teu diarep arep.
24 Asa ditumbu umur : Boga rasa kahutangan budi anu pohara gedéna.
25 Asa nanggeuy endog beubeureumna : Kacida nyaahna.
26 Asa potong leungeun katuhu : Leungiteun jalma nu pohara hade galena.
27 Atah anjang : Langka silih anjang.
28 Ati mungkir beungeut nyinghareup : Palsu, siga sono, tapi henteu. Siga suka, tapi henteu, siga nyaah tapi henteu.
29 Aub payung, sabet panon : Sabasoba wewengkon, ngeunaan tanah.
30 Awéwé dulang tinandé : Awewe nurutkeun kahayang lalaki.
31 Aya astana sajeungkal : Anu mustahil ogé bisa kajadian.
32 Aya bagja teu daulat : Arék meunang bagja atawa kauntungan tapi teu tulus.
33 Aya di sihung maung : Kulantaran loba kawawuh gegeden dina aya karerepet atawa kaperluan penting gampang naker meunang pitulungna.
34 Aya haté kadua leutik naksir.
35 Aya jalan komo meuntas : Aya lantaran anu diarep arep ti tadina nepi ka maksud urang gancang kalaksanakeun.
36 Aya jalan komo meuntas : Aya pilantaraneun atawa pijalaneun pikeun ngalaksanakeun atawa ngabulkeun kahayang.
37 Aya jalan komo meuntas : Aya kahayang aya nu ngajak
38 Aya jurig numpak kuda : Aya milik nu teu di sangka-sangka.
39 Aya nu dianjing cai : Aya nu diarep-arep atawa dihéroan.
40 Aya peurah aya komara : Aya harega, aya pangaji.
41 Ayakan tara meunang kancra : Nu bodo jeung nu pinter moal sarua darajatna jeung panghasilanana.
42 Balég tampélé : Ari rasa tresna ka lalaki geus aya, ngan lamun papanggih jeung jelemana gedé kénéh kaéra.
43 Bali geusan ngajadi : Tempat dilahirkeun.
44 Bali pépéh : Nu gering teu daék cicing.
45 Balik ka temen : Asal banyol jadi paséa.
46 Balung kulit kotok meuting : Teu eureun eureun nyeri hate ti baheula nepi ka kiwari.
47 Balungbang timur, caang bulan opat belas, jalan gedé sasapuan : Nuduhkeun rido jeung beresih haté.
48 Banda tatalang raga : Lamun urang papanggih jeung karerepet, gering upaman, euweuh halangan urang ngajual barang nu aya pikeun ngabela diri, meuli ubar sangkan waras.
49 Batan kapok kalah gawok : Batan eureun kalah maceuh.
50 Batok bulu eusina madu : Ninggang lain pitempateunnana.
51 Béak déngkak : Sagala ikhtiar geus diusahakeun tapi teu hasil baé.
52 Beja mah béjé : Béja ulah waka dipercaya.
53 Belang bayah gindi pikir : Boga pikiran goréng ka papada kawula.
54 Bengkung ngariung bongkok ngaronyok : Babarengan sok sanajan dina hina, rugi, atawa cilaka.
55 Beurat birit : Hésé jeung sungkan dititah.
56 Beurat nyuhun beurat nanggung, beurat narimakeunana : Pohara narimakeunana kana pitulung, ngan teu kawasa ngedalkeun ku lisan atawa tulisan, anging Gusti nu ningali.
57 Beureum paneureuy : seuseut batan neureuy keueus hésé pisan, seuseut seuat ngahasilkeun maksud.
58 Beuteung anjingeun : ngeunaan ka jelema nu beuteungna cara/siga beuteung anjing.
59 Bilatung ninggang dage : Bungah pisan.
60 Bilih aya turus bengkung : Bisi salah pokpokanana.
61 Birit supaheun : Teu daék cicing.
62 Biwir nyiru rombengeun : Resep mukakeun rasiah sorangan atawa rasiah batur.
63 Biwir sambung lemek, suku sambung lengkah : Henteu milu milu kana tanggung jawabna mah, ieu mah ngan saukur mangnepikeun duméh jadi utusan, ngemban timbalan tinu lian.
64 Bluk nyuuh blak nangkarak : Kabina bina rajina dina enggoning nyiar kipayah.
65 Bobot sapanon carang sapakan : Aya kuciwana, lantaran aya kakuranganana atawa karuksakanana.
66 Bobor karahayuan : Henteu rahayu, henteu salamet, meunang kacilakaan atawa tiwas.
67 Bobot pangayun timbang taraju : Kabéh anu dipigawé kudu pinuh tinimbangan.
68 Bodo alewoh : Jalma anu teu boga kanyaho tapi daék tatanya (aya kahayang ngarah nyaho).
69 Bodo katotoloyo : Jalma anu tei boga kanyaho tur euweuh kahayang keur tatanya.
70 Bonténg ngalawan kadu : Nu leutik ngalawan nu gedé.
71 Buburuh nyatu diupah béas : Nyiar pangarti tur diburuhan atawa digajih.
72 Budak keur meujeuhna dulang : Keur meujeuhna beuki dahar.
73 Budi santri, légég lebé, ari lampah euwah euwah : Ari laku lampah mah kawas santri tapi sok ceceremed.
74 Buluan belut, jangjangan oray : Pamohalan kajadian.
75 Bungbulang tunda / tunda talatah : Lamun dititah tara sok pék ku manéh, tapi sok nitah deui ka batur.
76 Buntut kasiran : Korét, medit, ngeupeul, tara pisan daék barangbéré.
77 Bur beureum bur hideung, hurung nagtung siang leumpang : Ginding, loba pakéan anu aralus dipaké.
78 Buruk-buruk papan jati : Hadé goring dulur sorangan
79 Caang bulan dadamaran : Migawé nu kurang mangpaat.
80 Cacag nangkaeun : Hanteu bérés, hanteu rata, henteu sampurna.
81 Cangkir emas eusi delan : Omonganana mah alus nepi ka urang jadi percaya jeung kataji, tapi haténa jahat jeung matak bahaya ka urang.
82 Cara bueuk meunang mabuk : Ngeluk baé, teu lémék teu carék, euweuh hojah, euweuh karep, euweuh kahayang sabab éra atawa sieun.
83 Cara gaang katincak : Anu tadina ramé kacida, ayeuna mah jadi jempling pisan.
84 Cara jogjog mondok : Carékcok baé, mani gandéng naker.
85 Cara simeut hiris, tai kana beuheung beuheung : Pohara bodona, beunang dibobodo atawa ditipu ku batur.
86 Cecendet mande kiara : Nu leutik nyaruaan anu gedé, nu miskin nyaruaan nu beunghar.
87 Ceuli lentaheun : Sok gancang nyaritakeun ka batur naon baé anu kadéngé, turtaning tacan karuhan éta béja téh bener henteuna.
88 Cicing dina sihung maung : Nganjrek di jelema anu nyusahkeun atawa bakal nyilakakeun ka diri urang.
89 Cikaracak ninggang batu laun laun jadi legok : Ku dileukeunan mah sakumaha héséna ogé lila lila jadi bisa.
90 Cileuncang mandé sagara, cécéndét mandé kiara, hunyur nandéan gunung : Nyaruaan ka jelema anu saluhureun harkatna, darajatna atawa pangabogana.
91 Ciri sabumi cara sadésa : Béda tempatna, beda deui adat jeung kabiasaanana.
92 Clik putih clak herang : Kaluar tian haté anu beresih, rido pisan, teu aya geuneuk maleukmeuk.
93 Congo congo ku amis, mun rek mais oge puhuna : Kumaha arék bageurna dinu jadi anak, lamun bapana henteu bageur.
94 Daék macok embung dipacok : Daék ngarah kana rejeki atawa pakaya batur, tapi diarah rejekina atawa pakayana ku batur mah embung.
95 Dagang oncom rancatan emas : Ari modalna gedé kacida, ngan batina anu diarah kacida leutikna.
96 Dah bawang dah kapas : Tah barangna tah duitna.
97 Daluang katinggang mangsi : Susuganan katuliskeun aya jodo (waris).
98 Désa maca cara nagara mawa tata : Ngagambarkeun yén kaayaan jeung adat kabiasaan di désa jeung kota (nagara) téh béda-béda.
99 Deugdeug tanjeuran pada ngadeugdeug : Pada nongton, jadi tongtonan kulantaran pinter dina kasenian.
100 Deukeut deukeut anak taleus : Ari imahna mah puguh padeukeut, ngan hanjakal teu nyaho tibaréto yén baraya.
101 Dihin pinasti, anyar pinanggih : Baheula ditangtukeunana, ngan kakara ayeuna kalakonanana atawa kapanggihna.
102 Dikungkung teu diawur, dicangcang teu diparaban : Ari dipegat mah teu acan, ngan geus teu dipeutingan jeung teu dibalanjaan.
103 Dipiamis buah gintung : Disangka hadé jeung bageur tapi buktina goreng jeung jahat.
104 Disakompét daunkeun, dihurun suluh : dihijikeun baé, disaruakeun baé, teu dibéda béda.
105 Ditangtang diténgténg dijieun bonténg sapasi : Dialak ilik lantaran dianggap anéh.
106 Ditilik ti gigir lenggik, disawang ti tukang lenjang, diteuteup ti hareup sieup : Lenjang jeung geulis pisan, pantes kéwés.
107 Dogdog pangréwong : Bantuan anu euweuh hartina, dina teu aya oge teu naon naon.
108 Dogong dogong tulak cau, geus gedé dituar batur : Ngantian jeung mahugi parawan ti keur leutik kénéh, sugan diparengkeun ku nu kawasa jadi pipamajikaneun, na ari geus gedé dikawin batur, atuh hésé capé taya gawé.
109 Dosa salaput hulu : Kacida loba dosana.
110 Dulang tinandé : Awéwé mah nurutkeun baé, kumaha diaturna jeung diparéntahna ku nu jadi salami.
111 Duum tinggi : Ngabagikeun naon naon henteu kalawan adil aya nu loba, aya nu saeutik.
112 Elmu ajug : Pinter ari mapatahan batur mah, tapi prak ku sorangan henteu.
113 Elmu sapi : Samiuk (ngahiji) kana kagoréngan.
114 Elmu tumbila : Nu boga imah ngarugikeun ka tatamu.
115 Elok bangkong : Nuju sakarat, ngan kari tunggu dawuh baé.
116 Endog sapatarangan, peupeus hiji, peupeus kabéh : Kasusah atawa karerepet anu tumiba ka dulur, baraya atawa sobat, balukarna ngabingungkeun atawa nyusahkeun ka saréréa.
117 Endog tara megar kabéh : Najan saindung sabapa henteu sarua milikna, rejekina atawa darajatna.
118 Galéhgéh gado : Daréhdéh tapi henteu terus kana haté.
119 Gancang pincang : Kulantaran digawéna buru buru jeung kurang ati ati hasilna teh teu nyugemakeun.
120 Gantung déngé : Henteu terus bisa ngadéngékeun hiji perkara jeung pohara hayangna neruskeun ngadengekeun.
121 Gantung teureuyeun : Hanteu terus daharna sabab dahareunana geus béak atawa daharna kapaksa kudu eureun heula ku lantaran aya dahareun nu didagoan.
122 Gedé gedé kayu randu, dipaké pamikul bengkung, dipaké lincar sok anggang, dipaké pancir ngajédig : Ngeunaan ka jelema anu jangkung harelung tur dedeg ngan hanjakal gawéna jeung karajinanana goréng.
123 Gédé gunung pananggeuhan : Adigung kulanatran boga kolot atawa baraya baleunghar atawa jareneng.
124 Gédé gunung pananggeuhan : Boga ahli atawa kawawuhan anu beunghar atawa jadi gegedén, dina urang aya karerepet atawa butuh ku pitulung, éta jalma bisa nulungan ka urang ku kabeungharan atawa kakawasaan.
125 Getas harupateun, pingges harepan : Gampang pisan nyalahkeun atawa ngahukum ka batur.
126 Geulis sisi, laur gunung, sonagar huma : Ari rupa mah tegep ngan dangong dusun meledug.
127 Gindi pikir belang bayah : Goréng haté, dolim, julig , dengki.
128 Ginding kakampis : Ari paké mah ginding ngan duit teu boga.
129 Giri lungsi tanpa hina : Nu luhur jeung nu handap sarua baé ulah dihina.
130 Goong saba karya : Datang sorangan ka anu keur kariaan sanajan hanteu di ondang, maksudna hayang dititah gawé sangkan seubeuh baranghakan.
131 Goong saba karya : Nonjolkeun maneh sangkan ka pake ku dunungan.
132 Gunung tanpa tutugan, sagara tanpa tepi : Euweuh anggeusna, euweuh béakna.
133 Gurat batu : Pageuh kana jangji atawa mawa karep sorangan.
134 Gusti Alloh tara nanggeuy dibongkokna : Gusti Alloh tara nangtayungan ka mahlukna anu salah atawa boga dosa ka papada kawula.
135 Hadé gogog hadé tagog : Hadé basa jeung hadé tingkah lacuna.
136 Hade ku omong goreng ku omong : Omongan nu hade balukarna hadé jeung omongan nu goréng, goréng deui balukarna.
137 Halodo sataun lantis ku hujan sapoé : Kahadéan anu sakitu gedena tur lilana leungit pisan ku kagoréngan atawa kasalahan sapoé.
138 Hambur bacot murah congcot : Goréng sungutna jeung sok mindeng nyarékan deuih tapi béréhan sok daék barangbéré dahareun.
139 Hampang birit : Gampang jeung daékan dititah.
140 Hanteu gedag bulu salambar : Hanteu sieun atawa gimir saeutik eutik acan.
141 Hapa hapa gé ranggeuyan : Enya ari miskin téa mah, ngan lumayan da ari salaki mah boga.
142 Hapa hapa gé ranggeuyan : Miskin miskin ogé da boga salaki nu ngurus jeung nangtayungan.
143 Haréwos bojong : Haréwos anu cukup tarikna, nepi kadéngé ku jelema anu deukeut kalawan tétéla pisan.
144 Haripeut ku teuteureuyeun : Gancang atoh dina meunangna rejeki, boh dahareun boh duit kalawan teu ngingetkeun balukarna ieu teh rejeki halal atawa haram.
145 Harus omong batan goong : Béja téh sasarina sok gampang jeung gancang nerekab, kulantaran umuna sok pabéja béja.
146 Hayang untung jadi buntung : Teu papanggih ari jeung kauntungan mah, papanggih sotéh jeung karugian anu sama sakali henteu diarep arep.
147 Héjo tihang : Resep jeung remen gunta ganti imah tempat atawa pagawéan.
148 Hérang caina beunang laukna : Maksud bisa kahontal kalawan bérés teu aya pihak anu dirugikeun atawa dinyenyeri.
149 Hérang caina beunang laukna : Nu dipikahayang bisa laksana tur teu nganyenyeri batur.
150 Hérang hérang kari mata, teuas teuas kari bincurang : Bareto mah beunghar ayeuna kari miskina.
151 Heueuh heueuh bueuk : Nyatujuan ari diluar mah, ngan baé henteu terus jeung haténa.
152 Heureut deuleu pondok léngkah Ngagambarkeun sundek kanyaho ku sabab henteu réa babandingan da kurung batok.
153 Heurin ku letah : Hayang jeung perlu ngabéjakeun hiji perkara, ngan sieun pok kulantaran loba karisi/ karempang.
154 Hirup ku panyukup gede ku paméré : Hirup samahi mahi ku paméré batur baé, sabab teu purun hojah sorangan dina enggoning nyiar kipayah.
155 Hirup nuhun paéh dirampés : Rido pisan pasrah pisan, teu boga kahayang naon naon.
156 Hirup ulah manggih tungtung, paéh ulah manggih béja : Kudu bageur kudu hadé laku lampah supaya alus kacaritakeunana.
157 Hulu dugul dihihidan : Nu keur senang tambang senang, nu keur untung tambah untung.
158 Hunyur nandéan gunung : Nyaruaan ka jelema saluhureun harkatna atawa pangabogana.
159 Hurung nangtung siang leumpang : Ginding karana maké papakéan atawa perhiasan anu aralus.
160 Ieu aing uyah kidul : Boga rasa pangleuwihna ti pada batur, boh ngeunaan rupa, pangarti, pangaboga, pangkat atawa kakawasaan.
161 Ilang along margahina, katinggang pangpung dilebok maung, rambutna salambar, getihna satétés, ambekanana sadami, agamana darigamana, kaula nyérénkeun : Masrahkeun sagalagalana hadena gorengna, bagja cilakana (biasana sok dipaké dina seserahan).
162 Indung lembu bapa banténg : Ti indung jeung bapa turunan ménak jeung beunghar.
163 Inggis batan maut hinis : Pohara risina, pohara paurna.
164 Inggis manan maut hinis, rempan batan mesat gobang : Inggis jeung paur kabina bina.
165 Ipis kulit beungeut : Gedé kaéra.
166 Iwak nangtang sujén : Wani nyorang picilakaeun, pibalaieun atawa pibahayaeun.
167 Jabung tumalapung sabda tumapalang : Milu nyaritakeun hiji perkara sakapeung némpasan omongan batur, nyéta siga nu nyaho, padahal teu nyaho nanaon.
168 Jadi maung malang : Jadi panghalang, ngeunaan ka lalaki nu ngahalangan pijodoeun hiji awéwé.
169 Jadi sabiwir hiji : Jadi carita jalma loba.
170 Jadi senén kalémékan : Mindeng dicaritakeun batur.
171 Jaman cacing dua saduit : Jaman baheula pisan.
172 Jati kasilih ku junti : Pribumi kaéléhkeun ku urang asing.
173 Jauh jauh panjang gagang : Hanas jauh jauh oge dijugjug, ngan hanjakal ku teu hasil.
174 Jauh ka bedug : Dusun, bodo, euweuh kanyaho.
175 Jauh ka bedug anggang ka dayeuh : Dusun, teu nyaho di tata-titi, tidak tanduk, suba sita, duduga jeung peryoga.
176 Jawadah tutung biritna, sacarana sacarana : Unggal bangsa beda adat jeung kabiasaanana.
177 Jegjeg cékér : Capé kulantaran leumpang ka dieu ka dieu.
178 Jejer pasar : Lumrah baé, mun ka lalaki, kasép henteu, goreng henteu.
179 Jeung léwéh mah mending waléh : Leuwih hadé wakca balaka ngedalkeun kahayang ti batan ngandung kabingung teu wani pok nyarita.
180 Jogjog neureuy buah loa : Mikarep ka anu lain babad.
181 Jogjog neureuy buah loa : Milampah anu moal pihasileun.
182 Ka luhur teu sirungan kahandap teu akaran : Jelema nu jahat, julig jeung dengki mah moal jamuga, moal aya kamajuan boh ngeunaan pangkat, boh rejeki.
183 Kaceluk ka awun-awun kawentar ka janapria, kakoncara ka mancanagara : Kawéntar pisan, kawéntar kamana mana.
184 Kaciwit kulit kabawa daging :  Anak nu boga dosana kolot nu kababawana.
185 Kahieuman bangkong : Ku ayana barang titipan di urang, urang téh nepi ka jiga beunghar katénjona ku batur mah padahal miskin teu boga nanaon.
186 Kai teu kalis ku angin : Unggal jelema awal akhir tangtu bakal pinanggih jeung kasusahan.
187 Kajeun pait tungtung amis manan amis tungtung pait : Tibatan ahirna matak susah, leuwih hadé dicaritakeun ti heula naon anu matak pisusaheunana.
188 Kajeun panas tonggong asal tiis beuteung : Kajeun teuing capé gawé asal bisa dahar kalawan cukup.
189 Kalapa bijil ti cungap : Ngucah ngacéh rusiah sorangan anu matak cilaka.
190 Kandel kulit beungeut : Euweuh kaéra.
191 Katempuhan buntut maung : Batur anu salahna atawa anu boga dosana, tapi urang anu kudu nyanghareupan balukarna.
192 Katumbukan catur kadatangan carita : Loba anu embung sabab ngagedékeun jeung ngagugulukeun panyeréwédan.
193 Kawas anjing kadempét lincar : Méré paréntah ka batur teu kalawan sabar, malah bari ambek ambekan sagala.
194 Kawas beusi atah beuleum : Beungeutna beureum awahing ku ngambek
195 Kawas budak rodek hulu : Teu ngupama, teu ngajénan, teu ngahargaan pisan.
196 Kawas bueuk meunang mabuk : Ngeluk taya tangan pangawasa atawa jempe teu nyarita
197 Kawas cucurut kaibunan : Ngeunaan ka jelema anu matak sareukseuk panon.
198 Kawas hayam keur endogan : Cilingcingcat baé, teu bisa cicing.
199 Kawas hayam panyambungan : Tacan nyaho di kalér kidul, kawantu anyar kénéh aya di éta tempat.
200 Kawas kacang ninggang kajang : Ngomongna tarik tur gancang, biasana ngeunaan ka awéwé nu keur ngambek bari nyarékan.
201 Kawas kuda leupas ti gedogan : Bingung ku kamerdékaan, terus sakama-kama nganteur kahayang, ngalajur napsu, kulantaran euweuh anu ngageuing atawa euweuh nu nyéngkér / nyarék.
202 Kawas lauk asup kana bubu : Gampang asupna kana pagawéan tapi pohara héséna hayang kaluar ninggalkeun eta pagawéan.
203 Kawas lauk asup kana bubu : Gampang meunangna jeung asup kana hiji pagawéan, tapi hésé kaluarna jeung ngécagkeunana eta pagawéan (masalah).
204 Kawas nu mulangkeun panyiraman : Sok nu lain lain, jeung hésé ngayakeunana nu dipikayang ku jelema nu téréh ajal, kahayangna sabisabisa kudu dicumponan baé, sanajan matak ngarépotkeun ka ahlina/ kulawargana.
205 Kawas siraru jadi : Pabaliut ku tina lobana, ngeunaan ka jelema.
206 Kawas wayang pangsisina : Ngeunaan jelema nu goreng rupana.
207 Kejo asak angeun datang : Sapagodos jeung maksud urang, atuh teu talangké deui harita kénéh dilaksanakeun.
208 Kejot borosot : Gancang nyokot kaputusan henteu di pikir heula
209 Kélék jalan : Deukeut tapi jalana taya nu lempeng
210 Keur meujeuhna bilatung dulang : Laleutik kénéh pisan keur meujeuhna bareuki dahar.
211 Keur meujeuhna héjo lembok rambay carita : Keur meujeuhna loba pakaya jeung loba rejeki.
212 Keur nuju bentang surem : Keur sué, atawa tiis badan, lamun guna tani ku hama, lamun dagang rugi terus.
213 Kiceupna sabedug sakali : Pohara lungguhna.
214 Kiruh ti girang kiruh ka hilir : Lamun anu di luhruna teu balageur jeung teu balener, tangtu nu dihandapna ogé milu teu bener milu teu bageur.
215 Kokolot begog : Budak pipilueun kana urusan kolot
216 Kokoro manggih mulud puasa manggih lebaran : Anu saumur -umur miskin tuluy dina hiji waktu pinanggih jeung kamulyaan atawa rejeki anu gedé.
217 Kokoro nyoso, malarat rosa, lebaran teu meuncit hayam : Kacida miskina.
218 Kotok bongkok kumorolong, kacingcalang kumarantang = Lauk buruk milu mijah = Piritan milu endogan : Pipilueun kana hiji kalakuan kulantaran kabawakeun ku batur, henteu kalawan kahayang sorangan, nepi ka goréng katénjona.
219 Kudu bisa kabulu kabalé : Kudu bisa mawa awak.
220 Kudu bisa ngeureut neundeun : Kudu bisa nyukupkeun rejeki atawa pangala anu saeutik.
221 Kudu bisa pindah cai pindah tampian : Kudu bisa nyaluyukeun manéh jeung lingkungan anu anyar dicicingan.
222 Kudu boga pikir kadua leutik : Ulah sabongbrong teuing, kudu aya pikir rangkepan, kudu aya rasa curiga.
223 Kudu hadé gogod hadé tagog : Kudu hadé basa jeung hadé tingkah lacuna.
224 Kudu nepi méméh indit : Kudu direncanakan kalawan asak.
225 Kujang dua pangadékna : Hiji pagawéan anu ngandung dua rupa maksud.
226 Kulak canggeum bagja awak : Milik hadé atawa goréng anu geus ditangtukeun ti ajalina kénéh ku Gusti Nu Maha Suci.
227 Kumaha bule hideungna baé : Kumaha engké baé buktina, kumaha behna.
228 Kumaha kejebur caina geletuk batuna : Kumaha jadina baé, henteu jadi pikiran.
229 Kunang kunang nerus bumi : Ramana geus teu jeneng deui, di putrana awal ahir aya nu jeneng cara ramana.
230 Kuru cileuh kentel peujit : Daék tirakat, ngadoakeun budak sangkan sangkan junun.
231 Kurung batok : Teu resep nyanyabaan, ni’mat cicing diimah baé.
232 Lain ku tulang munding kabeureuyan mah, ku cucuk peda : Arék cilaka mah ku kasalahan anu leutik oge bisa, teu kudu ku kasalahan anu gedé baé.
233 Lain lantung tambuh laku, lain lentang tanpa béja lain leumpang maladra : Indit ti imah kalawan ngandung maksud anu tangtu, lain lapmah sakaparan paran henteu puguh anu dijugjug.
234 Landung kandungan laér aisan : Gedé timbanganana, gedé pangampurana.
235 Langsung saur bahé carék : Sok gampang ngagelendeng atawa nyarékan.
236 Lauk buruk milu mijah = piritan milu endogan : Pipilueun kana hiji kalakuan ku lantaran kabawakeun ku batur, henteu kalawan kahayang sorangan, nepi ka goréng katénjona.
237 Legok tapak genténg kadék : Loba luangna pangalamanana jeung kanyahona.
238 Leubeut buah hejo daun : Keur meujeuhna loba rejeki, loba pakaya.
239 Leuleus jeujeur liat tali : Pohara adilna, dina mutus hiji perkara tara beurat sabeulah, jeung loba pertimbanganana.
240 Leunggeuh cau beuleum : Teu lutreuk dina ngajalankeun hiji pagawean.
241 Leutik burih : Euweuh kawani.
242 Leutik cahak, gedé cohok : Ari panghasilan saeutik tapi ari pangaluaran mah gedé.
243 Leutik leutik ngagalatik : Sanajan leutik awakna henteu jangkung tur gedé, tapi lébér ku wawanén.
244 Leutik ringkang gedé bugang : Jelema mah teu beunang disapirakeun sabab sanajan leutik warugana, dina aya papaitna atawa bobor karahayuan mah bisa jadi kasusah saréréa.
245 Leuwi jero beunang diteuleuman, haté jelema najan déét teu kakobét : Hade gorengna pikiran jelema hésé dikira kirana.
246 Lieuk euweuh ragap taya : Teuing ku miskin nepi ka teu boga naon naon.
247 Loba teuing jaksa : Loba teuing anu pinter nu ngatur jeung mapatahan, balukarna matak bingung nu dipapatahan.
248 Lodong kosong ngelentrung : Kalah ka loba omong baé, ari pangartina mah euweuh.
249 Luhur kuta gedé dunya : Gagah tur beunghar taya kakurang.
250 Luncat mulang : Teu beunang dicekelan omonganana, ayeuna kieu engké mah kitu.
251 Lungguh tutut : Katénjona siga lungguh tapi saenyana mah henteu.
252 Maléngpéng pakel ku munding, ngajul bulan ku asiwung : Ngajalankeun (mikarep) hiji perkara anu taya pihasileunana.
253 Maliding sanak : Henteu adil, pilih kasih.
254 Mangpéngkeun kuya ka leuwi : Nitah mulang ka lemburna, atawa nitah pindah ka tempat bali geusan ngajadi.
255 Mapay ka puhu leungeun : Mamawa ka kolot atawa ka guru, turtaning kolot atawa guru mah teu nyaho naon naon jeung euweuh patalina saeutik eutik acan.
256 Marebutkeun paisan kosong : Marebutkeun hiji perkara anu teu aya hasilna atawa mangpaatna.
257 Maut nyéré ka congona : Keur ngora senang, tapi ari ka kolotnakeun susah.
258 Melengkung bekas inhalan : Ari keur ngora kénéh bageur tapi kakolotnakeun jadi teu bageur.
259 Méré langgir kalieun : Méré naon naon anu bisa jadi aya pisusaheunana atawa pibahlaeunana.
260 Meuli teri meunang japuh = nyair hurang meunang kancra : Kalawan teu disangka sangka meunang milik, darajat atawa kauntungan anu leuwih gedé.
261 Meungpeun carang ku ayakan : Nyaho yén batur téh salah atawa migawé anu dilarang ku Nagara, tapi teu kitu kieu kalahka api api teu nyaho.
262 Meungpeung teugeu harianeun : Embung pisan tutulung ka batur nu keur susah atawa loba kabutuh.
263 Miceun batok meunang coét : Miceun nu goreng kulantaran hayang meunang anu alus, tapi tungtungna meunang nu goréng deui baé.
264 Mindingan beungeut ku saweuy : Ngarusiahkeun hiji perkara padahal batur nyahoeun.
265 Mipit amit ngala menta : Nyokot boga batur tapi ménta idin heula kanu bogana.
266 Mipit teu amit ngala teu menta : Maling boga batur.
267 Miyuni hayam kabiri : Leutik burih babari sumerah eleh atawa lalaki nu babari sumerah ka awéwé.
268 Miyuni kembang : Loba nu mikaresep
269 Miyuni kohkol : Nasibna diteunggeulan wae ku batur
270 Moal ceurik ménta eusi : Keun baé mawa wadah anu gedé ogé da lain hayang loba dibéréna.
271 Moal néangan jurig teu kadeuleu : Arek nyekel jelema nu aya baé, moal néangan jelema nu euweuh.
272 Mobok manggih gorowong : Aya lantaran pikeun ngalaksanakeun kahayang anu henteu gampang pihasileun.
273 Mobok manggih gorowong : Meunang jalan pikeun ngalaksanakeun kahayang.
274 Monyet dibere sesengked : Nu rek jahat dibere parabot
275 Monyét kapalingan jagong : Tukang maling kapalingan, tukang tipu katipu, tukang ngarah nagrinah karoroncodan.
276 Monyet ngagugulung kalapa : Boga elmu teu nyaho maksudna
277 Mopo méméh nanggung : Hoream, teu sanggup saméméh prak.
278 Mun teu ngakal moal ngakeul : Lamun teu digawé niar kipayah tangtu pisusaheun pikeun hirup.
279 Mun teu ngakal moal ngakeul : Mun teu usaha moal pinanggih jeung rejeki pibekeleun hirup.
280 Mun teu ngarah moal ngarih : Lamun teu digawé niar kipayah tangtu pisusaheun pikeun hirup.
281 Mun teu ngoprék, moal nyapék : Lamun teu digawé niar kipayah tangtu pisusaheun pikeun hirup.
282 Muncang labuh ka puhu, kebo mulih pakandangan : Mulang ka lemburna sabada mang taun taun aya di pangumbaraan/ panyabaan.
283 Mupugkeun tai kanjut : Ngetrukeun pangaboga dina waktuna nyunatan atawa ngawinkeun anak anu kacida dipikameumeutna.
284 Naheun bubu pahareup hareup : Dina pangabutuh silih injeuman duit.
285 Nangkeup mawa eunyeuh : Mawa cilaka ka jelema anu dipentaan tulung jeung geus nulungan ka urang.
286 Nangtung kariung ngadeg karageman : Ngariung rarageman ngabadamikeun hiji perkara.
287 Nepak cai malar cérét : Ngomongkeun jeung ngagogoréng batur, supaya batur teh ragrag ngarana jeung kawéntar kagorénganana.
288 Nepakeun jurig pateuh : Puguh urang nu goréng tapi kagoréngan urang téh ditamplokeun ka batur sangkan urang sorangan salamet.
289 Nété porot ngeumbing lésot : Cukup ari ihtiar mah kalawan mangrupa rupa akal tarékah tapi teu hasil baé.
290 Nété semplék nincak semplak : Kieu salah kitu salah.
291 Nété semplék nincak semplak : Ninggang dina salah jeung rugi baé, turug turug kasusah nambahan deuih.
292 Nete tarajé, nincak hambalan : Kudu merenah, lamun aya uruskeuneun téh urang kudu datang ka nu handap heula, kakara terus kaluhur.
293 Neukteuk curuk dina pingping : Ngadakwakeun nu lian, tapi nu ngadakwakeunana meula susah, sabab milu katarik kana perkara, milu adu hareupan jeung hakim.
294 Neukteuk mani anggeus, rokrok pondokeun peunggas harupateun : Heuras haténa teu sabar dina nyanghareupan rupa rupa kasusahan jeung babari luluasan.
295 Neundeun piheuleut nunda picela : Néangan pilantaraneun supaya jadi goreng supaya temahna papisahan teu ngahiji deui.
296 Ngabéjaan bulu tuur : Ngabéjaan jalma nu geus nyahoeun.
297 Ngabudi ucing : Teu wani némbongkeun atawa ngedalkeun kahayang atawa kadeudeuh.
298 Ngadagoan kuah beukah : Ngadagoan pasésaan kadaharan (Hal ieu ngan wungkul tukang babantu di imah batur baé, anu saényana mah ayana tukang babantu teh henteu perlu).
299 Ngadagoan uncal mabal : Ngadagoan jeung mikahayang kana rejeki tapi sungkan ihtiar pikeun ngadatangkeun éta rejeki.
300 Ngadaweung ngabangbang areuy : Pohara nineungna kana jaman nu geus kasorang nepi ka matak waas pacampur jeung sedih.
301 Ngadék sacékna, nilas saplasna : Ngomong/nyarita anu teu dileuwihan atawa dikurangan.
302 Ngadeupaan lincar : Ngadeukeutan anu keur sidekah atawa kariaan, supaya katenjo ku anu boga imah jeung diajak dahar.
303 Ngadu angklung di pasar : Papaduan nguruskeun nu euweuh mangpaatna di hareupeun jalma loba.
304 Ngadu ngadu rajawisuna : Mawakeun omongan si a ka si b jeung sabalikna, temahna si a jeung si b paséa, paréréa omong.
305 Ngagandong kéjo susah nyatu : Loba ari titaheun mah boh anak boh bujang ngan hanjakal ku hésé nitah, euweuh nu daékeun ari dititah téh.
306 Ngagedag bari mulungan : Nanyakeun hiji perkara ka batur anu urang tacan nyaho, tapi embung kanyahoan yén urang tacan nyaho, kulantaran kitu api api geus nyaho baé.
307 Ngajul bulan ku asiwung, mesék kalapa ku jara : Usaha anu mubadir, moal ngadatangkeun hasil (asiwung; kapas nu geus diberesihan sikina, biasana dipake keur mayit nutupan liang-liangan).
308 Ngaliarkeun taleus ateul : Ngabéja béjakeun kagorengan atawa kajahatan batur.
309 Ngaliarkeun taleus ateul : Ngabéja béjakeun kagorengan batur atawa kajahatan anu lian.
310 Ngarep ngarep béntang ragrag : Ngarep-ngarep nu pamohalan bakal kasorang atawa kajadian.
311 Ngarep ngarep kalangkang heulang : Ngarep ngarep hiji perkara anu kacida banggana jeung sudah pihasileunana.
312 Ngawur kasintu, nyieuhkeun hayam : Ngaraéh jeung daréhdéh ka deungeun, sabab hayang kapuji, tapi teu nolih jeung nyapirakeun ka dulur atawa ka baraya sorangan.
313 Ngeduk cikur kedah mihatur, nyokél jahé kedah micarek : Lamun nyokot hiji hal kudu saidin anu boga.
314 Ngéplék jawér, ngandar jangjang, miyuni hayam kabiri : Leutik burih, borangan, sieunan, kecing.
315 Ngeungeut damar di suhunan : Barang bere haying kapuji.
316 Ngeupeul ngahuapan maneh : Ngaluskeun hiji perkara pikeun kauntungan pribadi.
317 Nginjing sila, bengkok sembah : Goréng haté, teu satia ka anu jadi pamingpin atawa dunungan.
318 Ngodok liang buntu hésé capé taya gawé, susah payah taya guna : Sanajan tihothat ogé moal atawa henteu beubeunangan.
319 Ngodok liang jero : Teu hasil enggoning nyiar rejeki, kaditu kadieu luput baé.
320 Ngukur ka kujur nimbang ka awak : Ngaluarkeun duit pikeun kaperluan hirup, pakan, pake jste disaluyukeun jeung pangala.
321 Ngukut kuda kuru ari geus gedé sok nyépak : Ngukut bujang anu tadina pohara balangsakna, susak dahar susah maké, tapi ari geus mulya awak lintuh jeung paké hadé, ngalawan ka anu jadi dunungan.
322 Ngusap birit : bari indit kulantaran ambek nyedek atawa éra paraa, léos baé indit, teu amit heula ka anu araya didinya.
323 Nimu luang tinu burang : Nambahan luang atawa pangarti waktu keur pinanggih jeung kacilakaan atawa hukuman.
324 Nincak parahu dua : Ngadunungan ka duaan atawa boga dua pausahaan.
325 Ninggang kana kekecrekna : Keur mah goreng rupana, goreng laku lampahna deuih.
326 Nini nini dikeningan, awéwé randa dihiasan : Ngamahalkeun barang naon baé anu geus ruksak.
327 Noong ka kolong : Leutik haté, leutik pangharepan.
328 Nu asih dipulang seungit : Kahadean di bales ku kahadean
329 Nu borok dirorojok = nu titeuleum disimbeuhan : Nu keur susah ditambah kasusahanana, nu keur nyeri ditambah kanyerina.
330 Nu borok dirorojok, nu titeuleum disimbeuhan : Nu keur susah ditambah deui kasusahna.
331 Nu burung diangklungan, nu edan dikendangan : Ngahaminan omongan atawa carita batur, sanajan ceuk haté sorangan éta omongan atawa carita téh salah.
332 Nu tani kari daki, nu dagang kari hutang : Nu tani jeung nu dagang sarua ripuhna, euweuh nu mulya.
333 Nuju hirup ninggang wirahma : Ngeunaan ka jelema anu keur alus milik.
334 Nulungan anjing kadempét : Nulungan jelema nu teu boga pisan rasa tumarima.
335 Nuturkeun indung suku : Leumpang sakaparan-paran, ku sabab henteu puguh tujuan.
336 Nya di hurang nya dikeuyeup : Di unggal jelema oge taya bédana, sarua baé, mungguhing wiwirang atawa katugenah haté mah boh di ménak boh disomah sarua baé.
337 Nya ngagogog nya mantog : Nya nitah ka batur nya prak kumanéhna.
338 Nya picung nya hulu maung : Nu nanya jeung nu ngajawab teu sapagodos, pananya jeung jawaban pasalia, henteu nyambung.
339 Nyaeuran gunung ku taneuh, sagara ku uyah : Nambahan kauntungan atawa kakayaan ka anu geus beunghar.
340 Nyair hurang meunang kancra : Sugan téh rék meunang kauntungan, kamuliaan atawa bagja anu leutik manahoréng meunang kauntungan atawa bagja anu gedé.
341 Nyaliksik ka buuk leutik : Nyusahkeun, peperedih atawa pépéntaan ka jelema anu sahandapeun darajatna jeung pangabogana.
342 Nyalindung ka gelung : Milu hirup ka pamajikan anu loba pakayana.
343 Nyanggakeun suku genténg belokeun, beuheung teukteukeun, disiksik dikunyit kunyit, dicacag diwalang walang : Sumerah, masrahkeun diri rék dibeureum rék dihideung kari kumaha didinya baé, dina rumasa geus salah atawa rumasa boga dosa.
344 Nyanghulu ka jarian : Ngawula ka jelema anu sahandapeun harkatna atawa pangartina.
345 Nyaur kudu diukur nyabda kudu di unggang : Nyarita kudu pas, écés, ngabogaan harti.
346 Nyeri beuheung sosonggéteun : Pohara ngarep ngarepna, tapi anu diarep arep teu jol baé datang.
347 Nyeungeut damar di suhunan : Mintonkeun kakayaan, atawa barangbéré supaya dipuji.
348 Nyeungseurikeun upih ragrag : Akey akeyan nyeungseurikeun batur, duméh buuk geus bodas huntu geus ompong, tonggong geus bengkung turtaning ieu téh kahareup mah ku urang saréréa bakal kasorang.
349 Nyiar batuk piaraheun : Nyiar pigujrudeun, pipaséaeun.
350 Nyicikeun cai, murulukeun lebu : Turun cadu (cacaduan), pantang ngalampahkeun hiji perkara anu dilarang ku luluhur.
351 Nyieun catur taya dapur : Nganggit hiji dongéng nu teu aya galurna.
352 Nyieun heuleur jeroeun huma : Henteu raket jeung dulur paharé-haré baé.
353 Nyieun pucuk ti girang : Pangheulana néangan piaseaeun.
354 Nyiruan mah teu resepeun nyeuseup nu pait : Lumrahna manusa teu resep reureujeungan jeung nu teu boga.
355 Nyiuk cai ku ayakan : Pagawéan nu mubadir, moal ngahasilkeun naon naon.
356 Nyium bari ngégél : Omongannana hadé ngan haté jeung maksudna goréng . Salakina dipisobat ari pamjikanana dibogohan atawa sabalikna.
357 Nyokot lésot ngeumbing porot : Teu aya usaha anu ngahasilkeun.
358 Nyolok mata buncelik : Nganyenyeri, ngahina atawa ngawiwirang di hareupeunana.
359 Nyuhun nanggung ngélék ngégél : Rebo pisan, babawaanana loba naker.
360 Nyuhunkeun bobot pangayon timbang taraju : Ménta pangampura jeung menta timbangan da geus puguh rumasa ari salah jeung dosa mah.
361 Nyukcruk walungan mapay mapay wahangan : Kalawan taliti pisan nalungtik luluhur, imeut pisan pancakakina.
362 Omong harus batan goong : Béja téh gancang naker nerekabna, malah sasarina mah beja anu nerekab téh leuwih hebat batan aslina.
363 Oray nyampeurkeun paneunggeul : Nyampeurkeun pi bahayaeun.
364 Owah gingsir : Hanteu tetep, henteu ajeg, gunta ganti pamadegan.
365 Paanteur-anteur julang : Silih anteur nepi ka aya dua tilu kalina.
366 Pacikrak ngalawan merak : Tangtu éléhna sabab nu leutik ngalawan anu gedé.
367 Pada rubak sisi samping : Sarua baé pada loba luangna, pada loba pangalamanana.
368 Paéh teu hos hirup teu neueut : Gering ngalanglayung.
369 Pagiri-giri calik, pagirang girang tampian : Paunggul unggul dina néangan pangupa jira (Paunggul unggul nyiar rejeki, teu daék silih séblokan).
370 Paheuyeuk heuyeuk leungeun : Silih bantuan, silih bélaan, silih tulungan.
371 Pait daging pahang tulang : Arang gering.
372 Pait daging pahang tulang : Cageur teu keuna ku panyakit naon baé.
373 Pakotrek iteuk : Laki rabi ti ngongora napi kakolot pisan, pada pada geus jadi aki-aki nini-nini.
374 Paluhur luhur diuk : Pagedé gedé kauntungan dina nyiar kipayah.
375 Panday tara bogaeun bedog : Sasarina ari tukang mah sok tara bogaeun.
376 Panjang lengkah : Jauh panyabaannana, loba pangalamannana.
377 Papadon los ka kolong : Jalir jangji, teu nedunan jangjina.
378 Peureum kadeuleu beunta karasa : Inget baé, teu bisa poho. Biasana mah lain kana barang tapi ka jelema anu dipikancinta.
379 Piit ngeundeuk ngeundeuk pasir : Jalma lemah ngalawan nu kuat.
380 Pindah cai pindah tampian : Robahna tempat matuh robah adat jeung kabiasaan.
381 Pinter aling laing bodo : Pinter tapi embung kanyahoan ku batur, kusabab éta nyeta nyeta anu bodo.
382 Pipilih meunang nu leuwih kocéplak meunang nu pécak : Milih kalawan ati ati pisan ku lantaran hayang meunang nu leuwih hadé, ngan ahirna meunang nu leuwih goréng.
383 Piruruhan katengahimahkeun : Nu dusun didikan dibawa kana pasamoan.
384 Poék mongkléng buta rajin (atawa buta radin) : Poék pisan.
385 Pondok jodo panjang baraya : Saha ogé jodoh urang silaturahmi kudu tetep dijaga.
386 Pupulur méméh mantun : Ménta ganjaran méméh aya jasa atawa ménta buruhan méméh prak digawé.
387 Pur kuntul kari tunggul, lar gagak kari tunggak, tunggak kacuwatan daging : Dina cidrana anu diborehan, boreh anu katempuhan, kudu mayaran hutang anu dipangnanggungkeun.
388 Puraga tamba kadéngda : Migawé hiji pagawean henteu jeung enya enya. Henteu ngandung maksud supaya hadé hasilna ieu mah pada ulah dipaido baé.
389 Raweuy beuweungeun rambay alaeun : Loba dahareun da loba pepelakan.
390 Rumbak caringin di buruan : dina hiji kasusah atawa karerepet geus boga teu boga kolot anu mépélingan ka urang.
391 Rumbak kuntieun : Henteu lengkep, aya baé anu kurang nu matak cua kana haté.
392 Rup ku padung rap ku lemah, katuruban ku taneuh beureum : Maot. Sasarina ngeunaan kanyeri anu satungtung hirup moal poho sanajan nepi ka maot.
393 Rusuh luput gancang pincang : Migawé naon baé anu rurusuhan, temahna matak kaduhung sabab hasilna teu matak nyugemakeun.
394 Sabobot sapihanéan : Sauyunan, sapapait samamanis sabagja sacilaka.
395 Sabuni buni anu ngising : Sanajan dibunian atawa disumputkeun ogé ari laku lampah anu goréng mah awal akhir sok kudu kanyahoan baé.
396 Sagalak galakna macan tara nyatu anakna : Sanajan pohara bengisna nu jadi indung-bapa, umumna tara téga ka anu jadi anak.
397 Sagolék pangkék sacangreud pageuh : Hanteu cidra kana jangji.
398 Sahérang hérangna cai béas : Galibna haté téh hésé pisan beresihna ka jelema anu geus bukti tas nganyernyeri ka urang.
399 Sahérang hérangna cibéas, moal hérang cara cisumur : Sasarina lamun geus aya pacéngkadan sok tara hade deui cara baréto saméméh aya pacéngkadan.
400 Sakecap kadua gobang : Gampang ngambek jeung gampang ngadék deuih.
401 Sakiriciking duit sakocopoking bogo : Naon baé anu matak narik kana haté urang.
402 Saluhur luhur punduk tara ngaliwatan hulu : Sapinter pinterna murid pangartina moal ngaluhuran guru.
403 Samar polah samar rasa : Henteu puguh tingkah upamana ku sabab tepung jeung jalma anu dipikacinta tapi kakara disidem dina haté baé, tacan bruk-brak
404 Sangsara di geusan betah : Teuing ku miskin, teu boga naon naon pisan kulantaran geus embung digawé nyiar kipayah. Anéhna téh ari hirup mah hayang kénéh.
405 Sapu nyéré pegat simpay : Paturay papisahan.
406 Sareundeuk saigel sabobot sapihanean sabata sarimbangan : Sauyunan, layeut, tara aya pacéngkadan.
407 Satengah buah leunca : Teu jejeg ingetan, langlang lingling, kurang saeundan.
408 Satungtung deuleu : Ngagambarkeun anu upluk-aplak lega pisan
409 Saumur nyunyuhun hulu : Saumur hirup rumingkang di bumi alam.
410 Saungkab peundeuy : Omongan anu pondok tur kurang manis.
411 Saur manuk : Ngajawab bareng
412 Séngsérang padung : Ngeunaan awéwé atawa lalaki anu boga kénéh napsuna cara baheula keur ngora kénéh, sasarina aya di jelema nu geus kolot, nu téréh paéh.
413 Sentak badakeun : Teu cééhan dina gawé, mimiti pohara getolna, tapi beuki lila beuki ngedul nu tungtungna téh diantep teu dipigawe pisan.
414 Sereg di panto logor di liang jarum : Nyingkahan hirup kumbuh jelema loba, sabab loba dosa, loba kasieun jeung kaéra, betahna dinu suni nu teu aya jelema.
415 Sereg dibuana logor diliang jarum : Kulantaran loba kasalahan atawa dosa, embung cicing di nu ramé, sabab sieun, karesepna the di nu suni, nu euweuh jelema.
416 Seukeut ambeu seukeut deuleu : Loba mata-matana jeung pinter nyusud perkara (keur pagawean pulisi).
417 Seukeut tambang manan gobang : Sakumaha gagahna wanina jeung ngalawana ogé jalma jahat mah awal ahir tangtu katangkep pulisi.
418 Seuneu hurung cai caah : Keur ambek, keur amarah, keur napsu.
419 Seuneu hurung dipancaran : Nu keur napsu, heug ditambahan pisan pikakeuheuleun, tangtu bae ngambekna jadi tambah.
420 Seungit angin-anginan : Seungit pisan mélébér ka mana-mana
421 Seuseut batan neureuy keueus : Hésé pisan.
422 Sibanyo laleur : Ledis pisan, teu nyésa saeutik eutik acan.
423 Silih jenggut jeung nu gundul : Silih tulungan jeung nu teu boga
424 Sirung ngaliwatan tunggul : Darajat atawa milik anak ngaliwatan bapa.
425 Sosoroh ngadon kojor : Kikiriman ku lantaran aya pangarahan tapi boro boro meunang kauntungan, kalahka meunang wiwirang jeung karugian.
426 Tamiang meulit ka bitis : Malindes ka diri sorangan.
427 Tamplok batokeun : Béréhan teuing nepi ka urang mah susah.
428 Tarajé nangeuh dulang pinandé : Saban tugas kudu dilaksanakeun kalawan alus sarta bener.
429 Taya halodo panyadapan : Taya eureuna digelendeng atawa di dicarékan (Terus baé digelendeng atawa dicarékan).
430 Taya tangan pangawasa : Jiga anu dipupul bayu, henteu boga tanaga.
431 Téng anak téng, anak merak kukuncungan : Kalakuan kolot nurun ka anakna
432 Teu aya sarebuk samérang nyamu : Teu aya saeutik eutik acan.
433 Teu beunang dikoét kunu kékéd : Medit pisan
434 Teu boga pikir rangkepan : Teu boga curiga saeutik eutik acan.
435 Teu busik bulu salambar : Teu régrog régrog, malah unggul dina juritna.
436 Teu cari ka Batawi tapi ka salaki : Hakan paké hayang ti salaki.
437 Teu diambeuan : Teu dipikarisi, teu dipikagimir, teu dihargaan/diajénan.
438 Teu didingding kelir : Teu dibuni buni, ditembrakeun baé, teu dirasiahkeun.
439 Teu dipiceun sasieur : Sarua pisan teu aya bedana saeutik eutik acan.
440 Teu ditari teu ditakon : Teu dipaliré diantep baé, teu ditanya tanya acan.
441 Teu gugur teu angina : Saméméh kajadian naon naon, teu aya pisan béja, lantaran atawa cicirén.
442 Teu jauh ti tihang juru teu anggang ti tihang tengah : Nya goréng rupana nya goréng kalakuanana sok daék pulang paling.
443 Teu mais teu meuleum : Teu aya patalina pisan, teu pipilueun.
444 Teu ngalarung nu burung, teu nyésakeun nu édan : Ngalajur napsu ka awéwé, ka anu halal jeung anu haram oge disaruakeun baé.
445 Teu nginjeum ceuli teu nginjeum mata : Ngadéngé jeung nénjo sorangan lain cenah jeung baruk.
446 Teu nyaho di alip bingkeng : bodo teu bisa maca-maca acan, da teu sakola.
447 Teu puguh alang ujurna : Teu puguh éntép seureuhna, teu bérés lain kitu kuduna.
448 Teu wawuh wuwuh pajauh, teu loma tambah paanggang : Sing wawuh tur sing loma sabab balukarna alus pisan.
449 Teui hir teu walahir, teu kakak, teu caladi teu aro aro acan : Teu baraya, teu kaka, teu adi teu alo alo acan. Deungeun deungeun tulen.
450 Ti luhur sausap rambut ti handap sahibas dampal : Ménta dihampura tina rumasa geus salah atawa boga dosa.
451 Ti peuting kapalingan ti beurang kasayaban : Sababaraha kali karurugian atawa karoroncodan.
452 Tiis ceuli hérang mata : Ngeunah haté kulantaran ngeunah deudeuleuan jeung dédéngéan.
453 Tikoro andon péso : Ngadeukeutan jelema nu bakal ngahukum atawa nganyenyeri ka diri urang.
454 Tinggar kalongeun : Teu sieun atawa teu nurut kulantaran remen teuing digelendeng atawa dicarékan.
455 Tingongkoak tepi ka ngungkleuk : Ti ngora nepi ka kolot.
456 Tipu keling ragaji Inggris : Pinter dina kajahatan, pinter dina ngbobodo atawa nipu.
457 Titip diri sangsang badan : Mihapekeun manéh.
458 Titirah ngadon kanceuh : Sejana nyiar kasenangan, tapi jadina pinanggih jeung kasusah nu leuwih gedé.
459 Totopong heureut dibeber beber, tangtu soeh : Nyukupan ku pangala nu sakitu saeutikna, tangtu baé matak jadi susah, lamun rejeki atawa pangala saeutik, ari keperluan jeung pangaluaran anu sakitu lobana.
460 Tugur tundang cuntang gantang : Ngajalankeun pagawéan pikeun Nagara, babakti ka nagara.
461 Tunggul dirarud catang dirumpak : Euweuh anu dipikasérab, terus baé ngalajur napsu.
462 Tunggul sirungan, catang supaan : Aya kajadian anu goréng atawa matak teu genah ahirna.
463 Tungkul ka jukut tanggah ka sadapan : Junun nyanghareupan pagawéan anu dipilampah, teu kaganggu ku naon naon.
464 Tuturut munding : Sagala rupa nurutkeun batur.
465 Ulah beunghar méméh boga : Ulah adigung nyeta nyeta anu beunghar, turtaning henteu atawa tacan boga pakaya.
466 Ulah cara ka kembang malati kudu cara ka picung : Ulah sok bosenan ari ka pamajikan téh, hadéna mah ti keur ngora kénéh nepi ka geus kolot téh, lain beuki lila beuki bosen tapi kudu beuki lila beuki welas asih.
467 Ulah cara ka malati kudu cara ka picung : Ulah ngurangan kanyaah kudu beuki lila beuki nyaah.
468 Ulah kabawa ku sakaba-kaba : Ulah kabawa ku nu teu puguh, maksudna kabawa jurig, dedemit.
469 Ulah kéok méméh dipacok : Ulah sieun saacan ngalakonan.
470 Ulah leutik haté : Ulah sieun atawa putus pangharepan.
471 Ulah lunca linci luncat mulang udar tina tali gadang, omat ulah lali tina purwadaksina : Kudu nuturkeun étika anu aya.
472 Ulah muragkeun duwegan ti luhur : Masing nyaah kana rejeki meunang hésé capé ladang kesang, pacuan arék dimonyah monyah.
473 Ulah ngaliarkeun taleus ateul : Ulah nyeubarkeun fitnah.
474 Ulah ngukur baju sasereg awak : Ulah menyimpulkan nurutkeun diri sorangan
475 Ulah nyaliksik ku buuk leutik : Ulah nyangsarakeun rakyat leutik.
476 Ulah pagiri- giri calik, pagirang- girang tampian : Ulah rebutan kakawasaan
477 Ulah pangkat méméh jeneng : Ulah adigung adiguna hayang nyaruaan ka nu geus jeneng.
478 Ulah tiis tiis jahe : Kudu giat, kudu cingceung.
479 Ulah unggut kalinduan ulah gedag kaanginan : Ulah kagoda, ulah kaganggu atawa kabéngbat ku rypa rupa, lamun urang keur nyanghareupan hiji maksud anu hadé.
480 Uncal tara ridu ku tanduk : Duduluran karumpul kabéh.
481 Uyah tara téés kaluhur : Galibna sipat indung bapa anu haradé atawa anu goréng sok diturunkeun ka anak incuna.
482 Waspada permana tingal : Bisa nyaho kana naon naon anu bakal kajadian.
483 Wiwirang di kolong catang nya gedé nya panjang : Wiwirang nau pohara gedéna.

Posted on April 18, 2013, in Diajar Basa Sunda. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: