Batik Tasikmalaya

Batik Tasikmalaya

Batik Tasikmalaya

Kelir béngras jadi salah sahiji ciri ti Batik Tasik (Tasikmalaya), beureum murub, bulao, wungu, héjo ngora atawa kombinasina, pohara cocog dijadikeun materi busana kaum nonoman / budak ngora, ogé tetep ‘up to date’ sabot dipaké ku generasi ‘di luhurna’. Jadi, saha ogé anu make, manéhna baris kasampak simpatik.

Dina mangsa kajayaanana, Batik Tasikmalaya jadi icon, anu mawa Wewengkon Tasik katelahna puseur industri batik di kidul jawa kulon. Indit ti sumanget kapadulian ngalestarikeun / Nagmumulé Batik minangka salah sahiji aset budaya Indonésia, ditandaan diakuna Batik jadi salah sahiji warisan budaya Indonésia sacara nasional, masarakat Tasik ayeuna ogé teu éléh sumanget jeung wewengkon penghasil batik séjénna pikeun ngangkat balik batik tasik, urang tasik ayeuna ngoréjat ngangkat deui Batik Tasik djadikeun komoditi pinunjul wewengkonna.

 


Sajarah Batik Tasikmalaya

Sajarah pabatikan di indonésia pakait pageuh jeung parobahan karajaan majapahit sarta sumebarna ajaran islam di tatar jawa. Dina sababaraha catetan, nuwuh kembangna batik loba dipigawé dina mangsa karajaan mataram, saterusna dina mangsa karajaan Solo sarta Yogyakarta.

Ayana batik di unggal wewengkon ngabogaan sajarah perkembanganana séwang-séwangan, kitu ogé jeung Batik Tasik. Numutkeun carita anu medar turun-temurun di masarakat satempat, batik mimiti dipikawanoh di wewengkon wewengkon Tasikmalaya, sarta Jawa kulon sacara umum, lumangsung dina mangsa “Tarumanegara” abad VII-IX.  Hal ieu diperkuat ku lobana tangkal tarum anu kapaké dina nyieun batik mangsa éta. Sedengkeun di Sukapura kapanggih sampel batik anu boga motif Bilik, anu kira-kira geus boga umur 120 taun.

Batik Tasikan kungsi dipangaruhan ku batik ti Jawa Tengah dina desain sarta kelir, sabab dina abad 18 – 19 lumangsung peperangan di Jawa Tengah. Sarta sawaréh pangusaha batik ngungsi ka lebah kulon nyaéta ka Tasikmalaya sarta Ciamis.
Wewengkon di Tasikmalaya anu dipikawanoh kalawan titilar batiknya antara séjén Mangunreja, Sukapura, Wurug, Maronjaya, sarta Tasikmalaya dayeuh.

Sukapura mangrupa puseur pamaréntahan karajaan mangsa kahareupna anu perenahna di sisi dayeuh Tasikmalaya (ayeuna). Baheulana, wewengkon ieu loba dicicingan ku anu asalna ti Jawa Tengah  alatan lambak pangunsian alatan peperangan anu lumangsung sawaktu karajaan di jawa ngembang. Masarakat anu saterusna netep di wewengkon antara Ciamis sarta Tasikmalaya ieu dina prinsipna tetep mawa kabiasaan ngabatikna. Dina pamustunganana, batik mimiti ngembang di masarakat jawa kulon, utamana di Tasikmalaya sarta sakurilingna.

Sajarah anu ngembang nyatakeun yén batik Tasikmalaya dina dasarna meunang pangaruh mimiti ti batik asal Jawa tengah (Tegal sarta Pekalongan). Tapi, kaayaan lingkungan kira-kira ngabalukarkeun batik Tasikmalaya ngabogaan sipatna pangsoranganna anu has.

 


Ciri Has Batik Tasik

Lamun dibandingkeun jeung Batik ti Wewengkon séjén, Batik Tasik ngabogaan sipatna sorangan anu cukup kuat. Dua hal utama anu ngabédakeun batik Tasikmalaya kalawan batik ti wewengkon séjén, nyaéta Motif sarta Kelir-kelir cerahnya. Umumna, batik asal Tasikmalaya ngagunakeun jenis-jenis kelir kawas oranyeu, beureum, bulao sarta héjo, anu kuat sarta béngras. Pangacualian pikeun Batik Tasik anu asalna ti wewengkon Sukapura.
Sanajan pada-pada aya di Tasikmalaya, aya béda corak kelir antara batik ti Tasik sarta batik ti Sukapura. Kelir batik sukapura ngan kawates dina beureum marun, bodas, hideung, sarta gading. Sabalikna, kaulinan kelir dina batik tasik sarta garut condong leuwih wani.

Batik Tasikmalaya ogé ngabogaan kakuatan sipat pangsoranganna ti sagi motif/desain. Karya seni kebanggan masarakat Tasik ieu kaceluk kalawan wanda hias flora sarta fauna – na. Hal ieu pohara nembongkeun kaayaan lingkungan anu aya di tatar sunda, hususna.

Wanda hias anu loba dipaké antara séjén, anggrek sarta manuk, merak ngibing (tari), kulit kai, motif rereng (keserasihan), buah kopi, manuk bangau, sarta séjénna. Filosofi ti pencontohan motif ti alam ieu ngabogaan harti pikeun sok ngajaga kelestarian alam kira-kira.

Cacak ngabogaan pakem anu geus diturunkeun ku pembatik tiheula, Para pengrajin Batik Tasik mangsa kiwari ngabogaan kamajuan kreatifitas dina panyiptaan motif-motif batik kontemporer, anu luyu jeung perkembangan sosial sarta minat pasar. Ku alatan éta, henteu jarang urang nempo batik-batik anu boga nuansa Tasikmalaya, tapi ngabogaan corak modern kawas mobil atawa barang-barang séjénna.

.


Motif Batik Tasik

Ampir sarua kalawan seni batik ti wewengkon séjén. Pembuatan Batik Tasik dipigawé ngaliwatan téknik membatik cap sarta téknik tulis (handmade). Pikeun anu batik tulis, peunteunana cukup luhur ku kituna sanggup jadi cinderamata anu prestise.

Nyarita soal motifnya sorangan, sacara gurat badag Motif Batik Tasikmalaya dibagi jadi tilu jenis motif:

 

1. Batik Tasik
Batik Tasik ngabogaan ciri kelir-kelir anu cerah alatan pangaruh ti batik pesisiran. Motif batik Tasikmalaya pohara kentel kalawan nuansa Parahyangan, kawas kembang anggrek sarta manuk.

Batik Lancah Tasik Batik Kawung Tasikan
Motif : Lancah Tasikan & Kawung Tasikan

2. Batik Sukapura
Batik Sukapura sacara sepintas nyarupaan batik Madura kalawan wanda hias anu kontras dina ukuran motif sarta kelir.

batik sukapura
Motif : Batik Sukapura

3. Batik Sawoan
Batik Sawoan nyaéta batik anu didominasi kelir coklat kawas buah sawo ditambah kelir indigo sarta ornamen kelir bodas, jiga Batik Solo.

Sajaba jenis-jenis di luhur, kahareupna baris manggihan sarébu hiji motif batik Tasikmalaya séjénna anu pageuh kalawan téma flora fauna (alam) , kawas akar, antanan, balimbing, guci kasang batu, lancah tasik, awi ngarambat, sente, rereng daun peuteuy papangkah, tsunami udey, merak, calaculu, gunung kawi, kadaka, lamban gigireun / sabeulah, lancah sawat wungu, rereng orlet, renfiel, rereng sintung, manuk rereng peutey selong, manuk kasang sisit, merak kasang haremis, merak ngibing, parang, sidomukti payung, sisit naga, taleus sukaraja, sarta turih-wajit-limar sarta séjén sajabana.

Nengetan kualitas sarta potensinya, geus selayaknya batik Tasik dibanggakan ku urang Tasik. Pikeun nyieun manéhna jadi dipihormat aya alusna lamun saban warga dayeuh Tasik berkomitmen pikeun ngajadikeun Batik Tasik minangka busana utama sarta kebanggaan ka mana ogé maranéhanana indit-inditan.

.
Dicutan tina Pedadan :
1. Ensiklopedi Batik
2.
Yuzar Purnama : Jejak Karuhun – Batik Tasikan
3. Angga : Angga Batik Tasikmalaya – Batik Tasikan


Alih Basa : Andi  Rustandi Sunarya

Posted on April 22, 2013, in Budaya Sunda. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: