“Homonim” Kecap dina Basa Indonesia jeung Basa Sunda

Panganteur:

LEBAR. Kitu ceuk pikir téh mun seug maca (pangpangna mah dina Fésbuk) kalimah anu direumbeuy ku kecap-kecap tina basa Indonésia. Sok komo lamun hartina jadi béda jeung nu dimaksud ku nu nulisna mah. Sanajan geus kajudi éta gé maksudna mah ka dinya, ngan angger asa ningnang macana. Di antara basa Indonésia jeung basa Sunda, kecap-kecap anu sarua dina cara nulis jeung macana sarta mibanda harti anu béda téh loba pisan. Mun ceuk paélmuan basa mah disebutna téh homonim. Tapi naha enya disebut homonim? Kapan ari homonim mah dina hiji basa deuih, sedengkeun ari ieu mah ngajégang dina dua basa. Naha naon atuh disebutna? Naha homonim kénéh kitu? Teu apal.

Éta gé aya diantarana kecap nu saharti, tapi aya deui harti séjén, boh dina basa Indonésiana atawa dina basa Sundana.

Aya karep hayang nyieun péréléan kecap-kecap nu kitu téh, ngan terus terang wé, teu sanggup! Sok komo lamun dina waktu nu ngan sakeudeung mah.

Jorojoy aya ideu. Dina Grup Pésbuk NYARIOS SUNDA (NGAMUMULÉ BASA SUNDA) sakumna anggota ngahaja diperedih sangkan milu aub mairan néangan éta kecap. Sugema puguh gé mireungeuh anu mairan sakitu euyeubna.

Sementawis nembé sakieu, kapayunna urang tambihan deui, kumargi masih seueur anu lianna.

  • Adat (Ind.) = budaya anu turun tumurun.
  • Adat (Sd.) = 1. pasipatan hiji jalma, tabé’at; 2. budaya, kabiasaan anu turun-tumurun.
  • Adi (Ind.) = master, ahli.
  • Adi (Sd.) = dulur sahandapeun, lem. rai
  • Ajang (Ind.) = pakalangan
  • Ajang (Sd.) = bagian, keur, pikeun.
  • Alim (Ind.) = luhur élmuna, saléh, bageur.
  • Alim (Sd.) = 1. lemesna tina embung; 2. luhur élmuna, saléh, bageur.
  • Amis (Ind.) = hanyir.
  • Amis (Sd.) = rasa saperti rasana gula atawa madu.
  • Angkat, (Ind.) = jungjung; diangkat = dijungjungkeun, dijenengkeun.
  • Angkat, (Sd.) = 1. lem. tina indit; 2. jungjung;  diangkat = dijungjungkeun, dijenengkeun.
  • Anti (Ind.) = lawan, teu satuju.
  • Anti (Sd.) = 1. dago, tunggu; 2. lawan, teu satuju.
  • Aral (Ind.) = halangan.
  • Aral (Sd.) = ngarasa teu sugema ku kaayaan.
  • Arang (Ind.) = areng.
  • Arang (Sd.) = langka.
  • Asin (Ind.) = pangsét, saperti rasa uyah.
  • Asin (Sd.) = 1. pangsét; 2. istilah dina galah lamun asup.
  • Aus (Ind.) = gugus.
  • Aus (Sd.) = haripeut, dolog, rampus.
  • Bagi  (Ind.) = keur, pikeun.
  • Bagi (Sd.) = ngaduum, mere kasababaraha urang.
  • Bagong (Ind.) = gedé jeung beurat pisan.
  • Bagong (Sd.) = sato nyusuan sarta sihungan.
  • Banget (Ind.) = kacida.
  • Banget (Sd.) = 1. kacida; 2. keras tur karasa segak kawas ambeu bako.
  • Bangga (Ind.) = reueus, agul.
  • Bangga (Sd.) = hésé.
  • Basa (Ind.) = pH ‘larutan’ kimia antara 7 tepi ka 14. up. Cai hampru, jsté rasana kesed.
  • Basa (Sd.) = 1. alat nu dipaké ku jelema pikeun ngedalkeun eusi haténa diwangun ku réntétan sora. 2. waktu (kecap panyambung).
  • Bengal (Ind.) = torék, tau ngadéngé.
  • Bengal (Sd.) = bangor sarta tara nurut ka batur.
  • Bilik (Ind.) = rohangan, kamar.
  • Bilik (Sd.) = pipinding tina awi beunang ngahua.
  • Bisa (Ind.) = 1. peurah; 2. boga kacakepan, mampuh.
  • Bisa (Sd.) = boga kacakepan, mampuh; lem. tiasa.
  • Bobot (Ind.) = beurat.
  • Bobot (Sd.) = 1. beuratna timbangan; 2. lemesna tina reuneuh.
  • Boga (Ind.) = kadaharan.
  • Boga (Sd.) = mibanda, ngamilik; sed. gaduh, lem. kagungan .
  • Bola (Ind.) = bal.
  • Bola (Sd.) = benang; bola-bola = kap lampu.
  • Budak (Ind.) = jalma beulian.
  • Budak (Sd.) = anak jalma nu can balég.
  • Bujang (Ind.) = jajaka, lalaki anu geus balég tapi can kawin.
  • Bujang (Sd.) = 1. Jajaka, lalaki anu geus balég tapi can kawin; 2. badéga, purah bunta-bantu.
  • Bujur (Ind.) = lurus, lempeng
  • Bujur  (Sd.) = birit, lem. imbit.
  • Buku (Ind.) = sababaraha lambar keretas dihijikeun, dirapt atawa dikaput.
  • Buku (Sd.) = 1. sambungan tulang sandi; 2. ruas; 3. sababaraha lambar keretas dihijikeun, dirapet atawa dikaput.
  • Buru, memburu (Ind.) = 1. udag, ngudag; 2. boro, moro.
  • Buru (Sd.) = gancang.
  • Buruan (Ind.) = gancangan.
  • Buruan (Sd.) = pakarangan.
  • Cacar (Ind.) = kuris, kasakit kulit nu gancang tépa.
  • Cacar, nyacar (Sd.) = 1. kasakit kuris; 2. babad, ngababad.
  • Cari (Ind.) = téangan
  • Cari (Sd.) = usaha, kasab.
  • Cocok (Ind.) = naon-nan nu dipake panutup liang; cocok botol, cocok pancuran, jsté.
  • Cocok, cocog (Sd.) = loyog.
  • Colok (Ind.) = obor, caang, atra.
  • Colok (Sd.) = tusuk, ngasupkeun barang nu panjang kana liang.
  • Cucuk (Ind.) = barisan panghareupna.
  • Cucuk (Sd.) = 1. bag. nu sareukeut tina tatangkalan; 2. tulang nu laleutik sap. lauk, jsté.
  • Duka (Ind.) = lara, sedih.
  • Duka (Sd.) = 1. lara, sedih 2. lemesna tina teuing, teu nyaho.
  • Dulang (Ind.) piring ipis.
  • Dulang (Sd.) = ngaran wadah gedé siga pinggan tina kai golondongan, paranti ngakeul atawa ngarih.
  • Gado (Ind.) = 1. ribut; 2. ngadahar daging atawa lauk teu disanguan, ditambul.
  • Gado (Sd.) = bagean raray tempat jenggot
  • Gaduh (Ind.) = ribut, gandéng.
  • Gaduh (Sd.) = boga.
  • Gandeng (Ind.) = ngaléng.
  • Gandéng (Sd.) = lem. baribin; loba sora teu puguh nu ngaganggu dédéngéan.
  • Gelap (Ind.)  = poek
  • Gelap (Sd.) = gélédég, sora hawa nu dibeulah ku kilat
  • Gemuk (Ind.) = lintuh.
  • Gemuk (Sd.) = bérak, pupuk.
  • Gigih (Ind.) = ajeg panceg dina hiji pamadegan sarta sumanget dina ngudag hiji tujuan.
  • Gigih (Sd.) = satengah asak: sangu jsté.
  • Goreng (Ind.) = ngasakan kadaharan ku minyak.
  • Goréng (Sd.) = 1. ngasakan kadaharan ku minyak; 2. butut, lem: awon.
  • Gugus (Ind) = kumpulan nu dianggap ngahiji.
  • Gugus (Sd.) = cacad lantaran ngagésék atawa kagésék barang nu séjén.
  • Hajat (Ind.) = bubuang, ngising.
  • Hajat (Sd.) = 1. niat atawa kaperluan; 2. sedekah, salametan.
  • Harus (Ind.) = kudu.
  • Harus (Sd.) = tarik sorana.
  • Iler (Ind.) = 1. acay.
  • Iler (Sd.) = lem. tina cileuh.
  • Intip, mengintip (Ind.) = incer, noong, ngawaskeun.
  • Intip, ngintip (Sd.) = 1. kerak liwet; 2. awaskeun, ngawaskeun atawa ngadéngékeun ti nu buni (nyumput).
  • Iris (Ind.) = nyiksik, ngeureut.
  • Iris (Sd.) = bocor tina hateup,
  • Istri (Ind.) = pamajikan, garwa.
  • Istri (Sd.) = 1. b. lemesna tina awéwé; 2. garwa, b. lemesna tina pamajikan.
  • Jamak (Ind.) = loba, seueur.
  • Jamak (Sd.) = teu sapira, teu anéh, lumrah.
  • Jarak (Ind.) = anggang.
  • Jarak (Sd.) = tangkal kosta.
  • Juru (Ind.) = tukang, ahlina.
  • Juru (Sd) = 1. tukang; 2. pojok, tempat palebah patepungna dua bagéan barang atawa dingding.
  • Kaca (Ind.) = kaca, gelas .
  • Kaca (Sd.)  = 1. beling; 2. widang atawa raray lambaran keretas bagéan hareup jeung tukang (buku, majalah jsté); 3. basa lemesna tina eunteung.
  • Kalang (Ind.) = 1. bantal, pangganjel; 2. lingkungan.
  • Kalang (Sd.) = gurat atawa ciri anu tepung gelang.
  • Karang (Ind.) = batu laut.
  • Karang (Sd.) = 1. tanda hideung leutik dina kulit jelema; 2. batu karang: imah rupa-rupa sasatoan leutik di laut.
  • Kaum (Ind.) = kaom, golongan, turunan.
  • Kaum (Sd.) = 1. palataaran masjid kota kabupatén; 2. kaom, golongan, turunan.
  • Kening (Ind.) = tarang.
  • Kening (Sd.) = b. lemesna tina halis
  • Kenyang (Ind.) : wareg, seubeuh.
  • Kenyang (Sd.) = tarik, betot.
  • Kikir (Ind.) = 1. korét, medit; 2. parabot tina waja paranti ngaratakeun atawa ngalemeskeun barang tina beusi, jsb.
  • Kikir (Sd.) = parabot tina waja paranti ngaratakeun atawa ngalemeskeun barang tina beusi, jsb.
  • Kolot  (Ind.) = konservatif, kuna, paham nu teu gampang robah ku jaman
  • Kolot  (Sd.)= 1. cukup umur (lem. sepuh); 2. indung bapa.
  • Kukus (Ind.) = seupan.
  • Kukus, ngukus (Sd.) = haseup, meuleum menyan, dupa jsté.
  • Lada (Ind.) = pedes.
  • Lada (Sd.) = 1. rasa saperti rasa cabé; 2. kaolahan atawa kadaharan nu maké lada.
  • Lain (Ind.) = séjén, lian, beda, asing.
  • Lain (Sd.) = lem. sanés
  • Laku (Ind.) = 1. payu; 2. sah kénéh dipaké.
  • Laku (Sd.) = 1. lampah, paripolah; 2. karep: up. buntu laku; 3. sah, beunang kénéh dipaké.
  • Lamun, melamun (Ind.) = mikiran perkara bari ngahuleng
  • Lamun, ngalamun (Sd.) = 1. kecap panyambung nuduhkeun hal anu tacan atawa biheung kalakonan; 2. mikiran perkara bari ngahuleng.
  • Lauk, lauk-pauk (Ind.) = deungeun sangu.
  • Lauk ( Sd.) = 1. daging nu geus dipasak: lauk hayam, lauk munding jsté; 2. lauk cai.
  • Lemah (Ind.) = laleuleus, lesu, taya tanaga atawa kakuatan.
  • Lemah (Sd.) = taneuh, tanah.
  • Lembut (Ind.) = 1. leuleuy, lemah lembut; 2. lemes.
  • Lembut (Sd.) = leutik, lemes
  • Lemes, lemas (Ind.) = leuleus
  • Lemes (Sd.) = lembut, teu kasar, lésang mun dirampa ku tungtung ramo.
  • Lestari (Ind.) = langgeng.
  • Lestari, lastari (Sd.) = palastra, maot, musna.
  • Loba  (Ind.) = sarakah, makmak-mekmek.
  • Loba (Sd.) = lem. seueur.
  • Lubang (Ind.) = liang.
  • Lubang (Sd.) = balut gedé tur ceulian, sidat.
  • Luhur (Ind.) = mulya, agung.
  • Luhur (Sd.) = lawanna handap
  • Malang (Ind.) = naas, apes.
  • Malang (Sd.) = ngagokan jalan, jadi panghalang keur nu ngaliwat.
  • Mangga (Ind.) = buah.
  • Mangga (Sd.) = heug (daék), kecap kantétan pikeun ngajak atawa ngajurung.
  • Mayat (Ind.) = mayit, layon.
  • Mayat (Sd.) = jalan rada nanjak tur panjang.
  • Mesum (Ind) = kotor, teu mantes, tau  uni, jorang.
  • Mesum (Sd.) = paroman anu keur susah.
  • Molor (Ind.) = mundur, meral, tambah panjang (waktu, jsté).
  • Molor (Sd.) = basa cohag tina sare.
  • Momok (Ind.) = hahalang.
  • Momok (Sd.) = rarangan awéwé.
  • Muka (Ind.) = beungeut, hareup.
  • Muka (Sd.) = 1. molongo: lawang panto, jsté; 2. ngalaan: baju, calana jsté.
  • Muntah (Ind.) = utah, kaluar deui.
  • Muntah (Sd.) = luntur (lawon, jsté), kelirna jadi pias.
  • Mutu (Ind.) = kwalitas, ajén.
  • Mutu (Sd.) = luludek, alat dapur setélan coét.
  • Nyaring (Ind.) = sora tarik jeung ngoncrang.
  • Nyaring (Sd.) =sadar, henteu saré.
  • Oleng (Ind.) = ngagaléong, galuang-galéong.
  • Oléng, oléng pangantén (Sd.) = sukan-sukan panganténan.
  • Olok (Ind.) = moyok.
  • Olok (Sd.) = hambur.
  • Pacar (Ind.) = kabogoh, bébéné
  • Pacar (Sd.) = ngaran tutuwuhan anu cdaunna sok dipaké ngabeureuman kuku.
  • Paré (Ind.) = paria.
  • Paré (Sd.) = ngaran tutuwuhan sab. jukut, jeung ngaran buahna, béas nu cangkangan.
  • Pasir (Ind.) = keusik.
  • Pasir (Sd.) = gunung leutik.
  • Pedar (Ind.) = tengi, hapeuk: up. kadaharan nu geus lawas
  • Pedar, medar (Sd.) = 1. nerangkeun; 2. mébér-mébér atawa dijéjér-jéjér sangkan kahéra atawa kapoé.
  • Pedes, pedas (Ind.) = lada, rasa cabé.
  • Pedes (Sd.) = ngaran tutuwuhan sab. seureuh, buahna sok sipaké sambara.
  • Petir (Ind.) = gelap, gélédég.
  • Petir (Sd.) = sab. peuteuy nu di leuweung.
  • Pondok (Ind.) = imah tempat nginep; pamatuhan santri jsté.
  • Pondok (Sd.) = kecap sipat nu nuduhkeun yén saeutik ukuranana, sabalikna tina panjang.
  • Pupus (Ind.) = sirna, leungit.
  • Pupus, mupus (Sd.) = lem. tina maot, mareuman atawa ngaleungitkeun aksara.
  • Roda (Ind.) = gilinding.
  • Roda (Sd.) = padati atawa gorobag.
  • Ruang, ruangan (Ind.) = rohang, rohangan.
  • Ruang (Sd.) = ngubur.
  • Rusuh (Ind.) = teu aman, ribut.
  • Rusuh (Sd.) = teu nyalsé.
  • Saat (Ind.) = waktu.
  • Saat (Sd.) = béak caina (sumur, walungan, jsté).
  • Salin (Ind.) = duplikat
  • Salin, nyalin (Sd.) = 1. ngaganti basa atawwa tulisan; 2. ganti papakéan.
  • Samak (Ind.) = pepelakan nu geutahna sok dipaké ngabersihan kulit (binatang).
  • Samak (Sd.) = sarupa amparan paranti diuk, biasana dijieunna tina pandan atawa méndong.
  • Disamakan (Ind.) = disaruakeun / disesueykeun.
  • Disamakan (Sd.) = dibéré amparan samak.
  • Samping (Ind.) = gigir.
  • Samping (Sd.) = lem. sinjang, papakéan awéwé jeung lalaki nu dipaké ngabunian bagian awak tina cangkéng ka handap.
  • Sarang (Ind) = sayang: up. sayang manuk.
  • Sarang (Sd.) = 1. awi beunang meulahan jiga eréng nu dipasang dina handapeun palupuh; 2.  tahan: nyarang hujan = nahan hujan.
  • Sayang (Ind.) = deudeuh, nyaah.
  • Sayang (Sd.) = 1. tempat ngendog bangsa manuk; 2. kampung tukang nyieun barang tina tambaga, kampung palédang.
  • Serat (Ind.) = sarupa benang atawa urat dina tutuwuhan, jsb.
  • Serat (Sd.) = surat, tulis.
  • Siar (Ind.) = ngumumkeun, ngabejakeun ka balarea.
  • Siar, nyiar (Sd.) = téang, neangan.
  • Siku (Ind.) = masékon ngawangun juru 90°.
  • Siku (Sd.) = 1. masékon ngawangun juru 90°; 2. bagian leungeun palebah sambungan handapeun peupeuteuyan.
  • Simpang (Ind.) = jalan nu nyagak, péngkolan lebah jalan anu nyagak, parapatan, jsté.
  • Simpang, nyimpang (Sd.) = méngkol sarta reureuh heula sakeudeung (di warung, di imah batur jsté).
  • Siram, menyiram (Ind.) = cébor, nyébor, ngucuran pepelakan, jsté. ku cai.
  • Siram, nyiram (Sd.) = 1. lem. tina mandi; 2. cébor, nyébor, ngucuran pepelakan ku cai; 3. nyiram, reuneuh sabulan atawa dua bulan, sok kawas nu gering sarta biasana sok resep nu haseum-haseum.
  • Sogok, menyogok (Ind.) = ngongkos, méré duit atawa barang ka jelema nu boga wewenang supaya daékeun ngarumpak aturan demi kalancaran nu méréna.
  • Sogok, nyogok (Sd.) = 1. nyolok atawa nojos, ngan barangna leuwih gedé; 2. ngongkos, méré duit atawa barang ka jelema nu boga wewenang supaya daékeun ngarumpak aturan demi kalancaran nu méréna.
  • Suku (Ind.) = sélér bangsa.
  • Suku (Sd.) = 1. lem. sampéan, bagian awak paranti leumpang; 2. tihang (méja, korsi, jsté).
  • Suling (Ind.) = cara misahkeun bahan kimia ku cara dipanaskeun jeung diibunkeun saabna.
  • Suling (Sd.) = alat kasenian nu ditiup sabangsa bangsing dijieunna tina awi, jsté.
  • Sulit (Ind.) = hésé, pelik.
  • Sulit, sulit ati (Sd.) = pundungan, teu kaopan.
  • Suluh (Ind.) = obor
  • Suluh (Sd.) = kai garing jsté, pikeun mirun seuneu.
  • Susut (Ind.) = ngurangan.
  • Susut, nyusut (Sd.) = ngusap nu baseuh atawa nu kotor dina awak atawa dina barang.
  • Tabuh (Ind.) = takol, tabeuh.
  • Tabuh (Sd.) = jam, wanci.
  • Tanggung, nanggung (Ind.) = kapalang, kagok.
  • Tanggung, nanggung (Sd.) = 1.  kawa barang dina taktak maké rancatan; 2. kapalang, kagok.
  • Tapak (Ind.) = bagian leungeun beulah jero, dampal leungeun atawa bagian suku beulah handap, dampal suku.
  • Tapak (Sd.) = ciri urut suku jsté. dina taneuh jsté.
  • Tara (Ind.) = babadingan.
  • Tara (Sd.) = wancahan at. singkatan tina teu ara: 1. moal bisa at. moal kajadian; 2. Sabalikna tina osok.
  • Tarang (Ind.) = ngagantungkeun barang up. Hasil tatanén ngarah garing, band. garang.
  • Tarang (Sd.) = lem. taar, bagian sirah antara halis jeung wates jadina buuk.
  • Tepung (Ind.) = tipung, béas atawa tarigu ditutuan nepi ka ngeprul.
  • Tepung, patepung (Sd.) = 1. lem. tepang atawa patepang, papanggih; 2. adek, paadek. upamana: tepung wates (paadek wates)
  • Terang (Ind.) = caang.
  • Terang (Sd.) = nyaho.
  • Tilas (Ind.) = tapak lacak urut kajadian baheula, titinggal sajarah.
  • Tilas, (Sd.) = 1. urut; 2. lem. tina popotongan. nilas; ngadék sakali nepi ka potong.
  • Tinggal (Ind.) = 1. sésa; 2. dumuk, cicing.
  • Tinggal (Sd.) = sésa.
  • Tiris (Ind.) = tuus.
  • Tiris (Sd.) = rasa awak lantaran hawa tiis.
  • Tong (Ind.) = gentong, wadah cai.
  • Tong (Sd.) = wancahan tina entong atawa montong, nyaram.
  • Tuang, menuangkan (Ind.) = cici, nyicikeun.
  • Tuang (Sd.) = lem. tina dahar; 2. kecap gaganti nu bogana pikeun jalma anu dipihormat: tuang rama (rama anjeun), tuang rayi (rayi anjeun).
  • Ukur (Ind.) = nganyahokeun panjangna barang atawa legana tanah, jsté.
  • Ukur (Sd.) = 1. nganyahokeun panjangna barang atawa legana tanah, jsté; 2. ngan.
  • Ulah (Ind) = laku lampah nu goréng.
  • Ulah (Sd.) = entong, teu meunang.
  • Unggah (Ind.) = naékkeun (Ingg. upload).
  • Unggah (Sd.) = naék, mancat ka tempat anu rada luhur.
  • Urut (Ind.) = meuseul.
  • Urut (Sd.) = 1. sésa, tapak, lem. tilas; 2. kungsi jadi…. (urut jawara, urut pamajikan, jsté); 3. peuseul: ngurut, meuseul.
  • Waduk (Ind.) = bendungan, sarupa situ tempat ngatur cai irigasi.
  • Waduk (Sd.) = 1. caduk, b. kasar tina tai, kokotor at. hampas kadaharan jelema jeung sato; 2. bendungan, sarupa situ tempat ngatur cai irigasi.

Dicutan tina : Nyarios Sunda (Grup Facebook)
Disarungsum ku : Kang Iing Firmansyah

Posted on May 13, 2013, in Diajar Basa Sunda. Bookmark the permalink. 2 Comments.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: